”
Waarheid als eindproduct van onderwijs
De Griekse filosoof [...]]]> Fragment uit een van mijn verslagen van de Masteropleiding Mediapedagogiek voor het vak mediafilosofie. Even wat anders op de maandag middag . Ik probeerde in dit fragment de huidige ontwikkelingen in het medialandschap te koppelen met het product waarheid, onderwijs en mediawijsheid.

”
Waarheid als eindproduct van onderwijs
De Griekse filosoof Plato zag kennis als pad naar verlichting. Daar vanuit zijn de academici opgericht en vormt het een wortel van ons huidig onderwijs. Hoewel het onderwijs van tegenwoordig een sterk fordistisch karakter heeft en een economische gedrevenheid, is de waarheid wel een product dat centraal staat in het onderwijs. Er wordt geacht dat het onderwijs de waarheid over veel zaken overbrengt op de volgende generatie. Dat waarheid tegenwoordig heel subjectief is, getuigt wel de vele discussies zoals het wel of niet lesgeven over de evolutietheorie.

De ontwrichting van DE waarheid
Toch was de wereld van vroeger een stuk simpeler. Er waren niet veel informatiebronnen en er werd geacht dat de “gevestigde orde” de waarheid over de zaken sprak, zowel in het onderwijs als in de media. Wie herinnert zich immers niet die leraar of je vader die alles wel wist. Met de komst van het internet is dit radicaal verandert. Via het internet valt veel meer informatie te vinden dan enkel die van de gevestigde orde. Vaak zijn ze tegenstrijdig, vaak zijn ze onjuist, vaak verdiepen ze juist de zaken. Hoe dan ook heeft het internet het kenmerk dat er veel meer informatie te vinden is, dan de gevestigde orde te bieden heeft of wilt aanbieden. Jongeren hebben hierdoor de mogelijk om de wereld via de virtuele werkelijkheid te verkennen op basis van hun eigen voorkeuren en interesses. Ze beschikken immers over een venster van de wereld waar ze toegang hebben tot vele meningen, subculturen en lifestyles, ervaringen, discussies, documentaires en meer waarmee ze zich identificeren. In zekere zin vormen jongeren zo hun eigen waarheid in plaats van dat deze wordt opgedrongen door een enkele gevestigde orde.

Meerdere perspectieven dankzij onder andere user generated content

Waarheid en postmodernisme

Een concreet voorbeeld kan zijn hoe er via deze verschillende media verslag wordt gegeven over een bepaalde gebeurtenis. De traditionele media zoals tv en radio laten voornamelijk een eenzijdig beeld vertonen. In de tijd van de golfoorlog stond CNN klaar om verslag te doen hoe onze westerse troepen hun werk deden. Volgens de filosoof Jean Baudrillard heeft deze oorlog nooit plaats gevonden, zoals wij die via de media beleefd hebben. Deze gevestigde orde van de media liet bijvoorbeeld voornamelijk zien hoe wij met een precisieraket een doelwit uitschakelden, maar lieten niet zien hoe wij duizenden Iraki’s plat hebben gebombardeerd via carpet bombing. De media creëert samen met de consumptiemaatschappij een schijnwerkelijkheid die Baudrillard de “hypereality’ noemt. Tegenwoordig is het geval dat via de nieuwe media als het internet een gebeurtenis van verschillende kanten kan worden belicht, vanwege de user-generated karakter van het internet. In het conflict tussen Israël en Palestina werd er van beiden kanten verslag gedaan door de burgers via sociale netwerken als Twitter en Flickr. Op het moment van schrijven is het in Iran het geval dat er alleen maar informatie beschikbaar is via deze burgerjournalistiek. Het verschil met de traditionele media is echter dat er via het internet zoveel informatie van allerlei perspectieven beschikbaar is, dat je daar je eigen waarheid uit moet creëren. Je hebt informatie uit verschillende kanalen en het is aan jou om te bepalen wat wel en niet waar is. Dit maakt het internet tot een typisch post-modernistisch verschijnsel.

Concurrentie met het onderwijs
Het huidige onderwijs is een andere gevestigde orde van de waarheid. Het is daarom ook geen verrassing dat nieuwe media als het internet ook met dit onderwerp in conflict komt met het onderwijs. Het onderwijs moet immers concurreren met de grote massa van het internet, maar zelfs ook met de meer traditionele media met zenders als Discovery Channel en National Geographic en andere documentaires. Een docent moet van goede huize komen, wil hij zijn leerlingen van zijn waarheid overtuigen. Dankzij de media en vooral het user-generated internet, heeft het onderwijs veel moeten inleveren op zijn kennisautoriteit.

Valkuilen
Dat deze ontwikkelingen problemen oplevert voor het onderwijs is dan ook geen grote verrassing. We kennen immers allemaal wel de verhalen van de knip-en-plak generatie, jongeren die hun werkstukken bij elkaar knippen en plakken vanaf het internet. Ook kent het internet vele valkuilen als het om informatie en waarheid gaat en zijn er veel onbetrouwbare bronnen en (bewust) gemanipuleerde informatie. Een ander probleem kan meer op psychologisch vlak liggen, namelijk cognitieve dissonantie. 21 Het verschijnsel dat een leerling de informatie van school afwijst en/of bestrijdt, omdat het in strijd is met de informatie die hij al heeft opgepikt uit de media.

Het belang van media-educatie en mediawijsheid
Kortom is nieuwe media als het internet ook op filosofisch en kennisniveau een ontwrichtende techniek voor het onderwijs, zoals Dr Michael Wesch ook al aangaf. Het product waarvoor het onderwijs in het leven is geroepen, namelijk kennis, valt nu ook overal in de media te vinden. Jongeren gebruiken de media ook als educatief middel. (zo wordt porno als educatief materiaal voor de seksuele ontwikkeling gebruikt door jongeren, met alle gevolgen van dien). Het onderwijs moet er mee concurreren en er voor waken dat leerlingen niet de “verkeerde” informatie oppakken. Vaak resulteert dit weer in allerlei gesloten oplossingen als verbieden en blokkades. Het blokkeren en verbieden van het gebruik van de online encyclopedie Wikipedia is hier een goed voorbeeld van. Het is echter de vraag of de leerlingen hier mediawijzer van worden. In plaats van het verbieden van alternatieve waarheden en het “verkopen” van hun eigen waarheid en normen, kan in het kader van mediaeducatie de leerlingen beter worden geleerd hoe deze nieuwe media werken en hoe je er een correcte beeldvorming en dus een waarheid mee kan ontwikkelen. Bewust en kritisch omgaan met deze media staat immers centraal bij mediawijsheid. Dit zou een meer socratische insteek zijn, immers de Griekse Filosoof Socrates zei dat niet zozeer het aanleren van kennis, normen en waarden van belang is, maar het vermogen om nieuwe waarheden en normen te scheppen.

“

Piep!….Piep!….. Piep!… Zo klonk ongeveer de afgelopen 2-3 maanden mijn blog die enkel nog aan de beademing lag. In al die tijd niks meer gepost op mijn eigen webstekje en kanaal. Schande eigenlijk…. en eigenlijk moet ik mijn excuses aanbieden aan mijn lezers die aangaven wel benieuwd naar een aantal zaken te zijn. [...]]]>

Piep!….Piep!….. Piep!… Zo klonk ongeveer de afgelopen 2-3 maanden mijn blog die enkel nog aan de beademing lag. In al die tijd niks meer gepost op mijn eigen webstekje en kanaal. Schande eigenlijk…. en eigenlijk moet ik mijn excuses aanbieden aan mijn lezers die aangaven wel benieuwd naar een aantal zaken te zijn. Bij deze dus. Zo ben ik nog steeds een impressie en verslag schuldig van de MediaLab-avond in Enschede op 14 mei. De oplettende mensen hebben mij natuurlijk wel altijd kunnen volgen via Twitter.

Afronden Master Mediapedagogiek
Waar ben ik dan zo druk mee bezig (geweest) de laatste tijd? In eerste instantie is dat het afronden van mijn Masteropleiding Mediapedagogiek. Op dit moment ben ik met de laatste loodjes bezig en werk ik nog aan een implementatie advies voor een lessenreeks “webwijsheid en informatievaardigheden” voor een voortgezet onderwijs school die het volgend schooljaar daarmee gaat beginnen in kader van hun medialeerlijn. Dus echt vakantie is het voor mij nog niet, maar zo’n ramp is dat niet. In augustus zijn dan de laatste formaliteiten, zoals eindpresentatie en eindgesprekken en dergelijke. In de tussentijd ook diep aan het nadenken wat mijn volgende stap na mediapedagogiek zal zijn en waar ik me op wil gaan richten. In dat kader bedacht ik me dan ook…”wat doe ik met mijn blog die nog aan de beademing ligt?”

Euthanasie of reanimatie?
Over mijn project en mediapedagogiek later meer. Ik zal dan ook even ingaan op wat bevindingen die deed zoals bij de Medialab-avond. De vraag is nu wat ik met dit weblog ga doen. De stekker er uit?… Nou nee… ik denk dat een reanimatie het wel waard kan zijn. Ik dacht dat met de komst van MediaWijzer.net dat er een prominente blog op het gebied van mediawijsheid zou komen. Echter valt dat een beetje tegen. De website lijkt sinds de lancering wat stil de staan. Mogelijk zit die site aan de zelfde beademing als de mijne? Hoe dan ook, mij leek het wel een idee om mijn eigen blog in het teken van mediawijsheid en mediapedagogiek opnieuw leven in te blazen. Met een nieuwe insteek, een nieuw jasje en een portal voor mijn eigen bezigheden en gedachtes. Eigenlijk wat het had moeten zijn, maar verder dan een experiment voor mijn eigen opleidingen is het nooit echt gekomen, ondanks dat het wel interessante dingen heeft opgeleverd.

Dus ik haal de bezem door de blog en probeer er weer nieuw leven in te blazen en een nieuwe vorm te geven. Ik heb namelijk mijn blog niet voor niks. Hopelijk kan ik iedereen dan daar ook weer terug zien.

.. met die conclusie sloten wij afgelopen woensdag met de klas van mediapedagogiek een bezoek af aan Hans Mestrum die werkzaam is aan de HAN; Hogeschool Arnhem en Nijmegen, afdeling techniek. In het kader van ons vakgebied “mediainovatie” gingen wij op bezoek bij Hans om eens te kijken wat Hans doet met [...]]]>

.. met die conclusie sloten wij afgelopen woensdag met de klas van mediapedagogiek een bezoek af aan Hans Mestrum die werkzaam is aan de HAN; Hogeschool Arnhem en Nijmegen, afdeling techniek. In het kader van ons vakgebied “mediainovatie” gingen wij op bezoek bij Hans om eens te kijken wat Hans doet met nieuwe media en wat hem bezig houdt. Gelukkig had ik samen met de andere mensen die uit Leeuwarden kwamen niet te veel gemist door een vertraging met de trein. Wie is Hans en wat hebben we van hem geleerd? Lees dan gerust verder.

De case Hans
Hans is blogger, vlogger, podcaster en meer en past dit allemaal toe bij de HAN. Hans is op een (voor veel mensen) alternatieve manier bij de HAN gekomen. Geen vacature, functieomschrijving en sollicitatie, maar gewoon lekker Twitteren en bloggen. Zijn komst bij de HAN werd een ware Twitter-case. De HAN was rijp om nieuwe media te omarmen en via deze media hun doelgroepen en mensen te bereiken. Tot zover zijn de ervaringen van Hans met nieuwe media bij de HAN vooral positief. Enkele effecten die hij noemt is dat men meer trots is op hun werk, dit graag willen uitdragen en men meer betrokken is bij de instantie door de transparante opstelling. 

Zijn verhaal
Bovenstaand de keynote van Hans met de rode draad van het verhaal, want natuurlijk deelt Hans zijn keynotes via slideshare. Groot pluspunt vond ik dat het niet enkel over techniek ging, maar ook over mensen, duurzaamheid en maatschappelijke ontwikkelingen en de dynamiek van de nieuwe media met de gevolgen daar van. Dat zijn de essenties waar het werkelijk om hoort te gaan voor een mediapedagoog, niet louter wat techniekjes.

Het verhaal heb ik in grote lijnen al vaker gehoord en vernomen tijdens mijn studie bij CMD ,maar het was erg prettig om even een opfrissing te krijgen en weer contact te krijgen met de essentie om die vervolgens weer uit te dragen. Ik heb uit het verhaal van Hans wel een aantal punten meegekregen die me de aandacht trokken en me vragen stelden voor mijn activiteiten bij de Master Mediapedagogiek.

Enkele punten zijn

Nieuwe media komt op vanuit de onderstroom. Veranderingen komen van onderaf door mensen die er enthousiast mee aan de gang gaan. Veranderingen met nieuwe media komen moeilijk vanuit bovenaf in een organisatie. Daarmee ontstaat ook een nieuw vorm van leiderschap. Een faciliterende leider. Geef de mensen de tools en de mogelijkheden en “laat het maar gebeuren”. De HAN was daar rijp voor. De vraag is alleen hoe je zoiets laat gebeuren op een middelbare school waar je met deze media aan de gang wilt gaan met leerlingen voor een mediaeducatie traject. Lang niet elke school is zo ver als de HAN en legt druk van bovenaf om veranderingen met nieuwe media te vergeefs te controleren of te weren. Veranderingen met nieuwe media moeten vanuit een pull-beweging komen en geen push-beweging, maar dan moet dit ook mogelijk worden gemaakt.

De veranderde maatschappij. Nieuwe media heeft een grote impact op de maatschappij, op bestaande opvattingen en paradigma’s. Zie voor enkelen de slides van Hans. Voor mediapedagogen van groot belang om de gemedialiseerde maatschappij te begrijpen en zaken ook op een hoger en filosofisch niveau te kunnen bevatten. 

Daarmee bestaat de Net-generatie wel, ondanks dat jongeren media heel divers of soms niet gebruiken. Hun maatschappelijk kader en leefomgeving worden er wel veel door beïnvloed. 

Leren verandert. De dynamiek van de nieuwe media maakt leren op vele andere manieren mogelijk. We moeten onze opvattingen over leren misschien wel herdefiniëren. 

Conversatie en samenwerken. Nieuwe media en hun dynamiek draait om conversatie en samenwerking. Het web is geen groot archiefmap met artikelen, maar door de verbindingen vormt het een collectief gesprek. Bloggen en Twitter is daar een goed voorbeeld van. Het stelt mij vragen over hoe internet op school geplaatst moet worden en welke informatievaardigheden de leerlingen zouden “moeten” leren. Ik deed daar al eerder uitspraken over. Laten we in mediaeducatie vooral niet vergeten dat nieuwe media als het internet andere eigenschappen en dynamiek hebben, die je enigzins moet kunnen interpreteren om informatie op waarde te schatten. Dat zou een van de speerpunten moeten zijn waar “webwijsheid” zich bezig mee moet houden, naast alle beschermende houdingen over veiligheid en gevaren (wat uiteraard ook een plaatst moet hebben).

Verbondenheid. Media en digitale technologie verbinden zich steeds meer met elkaar. Iets wat met “analoge” technologie niet mogelijk was. Ook dit heeft invloed op de net genoemde informatievaardigheden. Ook staat het verbinden van mensen centraal in de media. Mogelijkheden voor delen en co-creatie groeien en krijgen een grotere rol.

Nieuwe media gaat om mensen. De mens staat centraal. Daarom ook blij om te horen dat in het verhaal van Hans het niet enkel over techniek ging. Toch wel de kern van een opleiding als mediapedagogiek.

Al met al waren er veel bekende punten die ik ook al eerder aanhaalde in mijn stuk “Leren met de www-factor”. Zoals ik zei was het een fijne verfrissing en hoop ik dat wij zelf in de klas ook het een en ander van hebben opgestoken. 

Hans, bedankt voor je verhaal en het delen van je kennis en energie. Ben benieuwd of er nog mensen zijn die nog iets hebben aan te vullen aan je verhaal en punten. In kader van co-creatie uiteraard . 

Dus bij deze pleit ik, net als mijn eigen docent voor iedere school een Hans.