Via Twitter kwam ik op de blog terecht van @essen2punt0 en via daar naar een blog genaamd Astrids Scribbles. Daar werd ik verwezen naar een blogpost over de waarde van klassieke media, de verpaupering door nieuwe media en hoe slecht het wel niet gaat met onze jongeren die [...]]]>

Via Twitter kwam ik op de blog terecht van @essen2punt0 en via daar naar een blog genaamd Astrids Scribbles. Daar werd ik verwezen naar een blogpost over de waarde van klassieke media, de verpaupering door nieuwe media en hoe slecht het wel niet gaat met onze jongeren die opgroeien met deze media. @essen2punt0 had al uitgebreid gereageerd op deze blogpost vol vooroordelen over nieuwe media. Toch wil ik zelf ook even een duit in de zak doen, want “mijn broek zakte me bijna af” na het lezen van de post van Astrid en het brengt een aanleiding om na te denken en te discussiëren over de rol van internet op school en in mediaeducatie. 

Met de meeste stellingen kan ik het niet zo mee eens zijn. Want wat kunnen we kort samengevat halen uit de blogpost van Astrid? Als ik alles zo zou moeten geloven dan lijken onze jongeren lui te worden door de nieuwe media als het internet. Deze “nieuwe media” (in het geval van haar blogpost het internet), die geen diepgang kennen, waarmee jongeren alleen maar knippen en plakken, die totaal geen informatie kunnen interpreteren afkomstig van het internet, jongeren lijken dom te worden door het internet en alleen “klassieke oude media” zouden onze jongeren nog kunnen redden. Het geheel komt op mij wat paniekerig over. Het zijn vergelijkbare argumenten die men ook gaf over deze “klassieke oude media” toen deze nog als “nieuwe media”  werden beschouwd. Lezen maakte je dom en je raakte er door geisoleerd, strips waren slecht voor je hersenen en televisie zou de families in het land uit een laten vallen en iedereen zou nog alleen als zombies voor een scherm zitten, zei men vroeger. Eigenlijk zou de wereld allang vergaan moeten zijn… dus klopt deze scenario dit keer wel? Ik neem wat stellingen onder de loep.

Het is inmiddels wetenschappelijk bewezen…dat leerlingen het niet zo nauw nemen met het kritisch beoordelen van de informatie die zij gebruiken voor werkstukken of onderzoeksverslagen. Ze zijn in de veronderstelling dat internet de waarheid is en kijken niet verder dan de eerste 10 hits: een ranking, die gebaseerd is op populariteit. En de stelling hoe populairder, hoe betrouwbaarder gaat voor het internet helaas niet op.

Amerikaanse WO I propaganda; "oude klassieke media"

Zo’n beetje de enige bewering die met wetenschappelijk onderzoek wordt geprobeerd te onderbouwen. Je kan je afvragen hoe dat onderzoek is gehouden, maar laten we eens aannemen dat dit onderzoek de “waarheid” spreekt. Wat schieten we er dan mee op? Juist.. vrij weinig. Het is oud nieuws. De bewering dat alleen leerlingen alles op het net als “waarheid” aannemen is ook niet helemaal correct en durf ik wel ter discussie te stellen. Volwassenen doen het immers ook vaak genoeg. Sterker nog; toen in de vorige eeuw een Amerikaans radiostation de berichtgeving gaf dat het land onder aanval lag van buitenaardse wezens, was vrijwel het hele land in rep en roer. Vol verbazing zag het radiostation dat vrijwel iedereen geloofde wat uit dit doosje kwam, voornamelijk ook volwassenen. Dus wat is er nou veranderd vergeleken met de “oudere klassieke media”? Vrij weinig. In de jaren ’40 van de vorige eeuw namen verschillende partijen dankbaar gebruik van de eenzijdig massacommunicatie die de media kon uitzenden over een volk. Iedereen heeft in de geschiedenislessen vast wel geleerd over de propagandamachines van oa Hitler, Stalin, maar ook onze eigen “westerse wereld”. Deze “klassieke oude” media werd als de enige waarheid geslikt door vrijwel het hele volk. Nu zijn de propagandamachines uit de Tweede Wereldoorlog misschien wel een extreem voorbeeld, maar laat het duidelijk zijn dat deze “klassieke oude media” met hun eenrichting massacommunicatie en “auteursrechten” ook lang niet altijd de waarheid spreken en de “diepgang” hebben zoals wordt beweerd. Ik kan dus ook wel gaan zeggen dat de oudere generatie het niet zo nauw neemt/nam met het kritisch beoordelen van informatie via deze “oude klassieke media”. Wat in een onderzoeksrapport staat, is gelijk de waarheid, zonder te kijken naar de onderzoeksmethodes en contexten waarin het is uitgevoerd. Of zoals sommige mensen uit de generatie van mijn opa zouden zeggen “Het is zo, want het was op tv!“. Het zelfde zeggen sommige mensen zelfs nog steeds over de krant. In de bewering dat jongeren informatie uit de nieuwe media niet goed kunnen beoordelen zit wat in, maar dat is geen nieuws en je kan daar de “nieuwe media” niet de schuld van geven en daarmee kom ik tot het volgende punt.

Docenten doen hun best…om leerlingen uit dat spoor van internet te trekken. Maar als ze eisen dat leerlingen gedegen onderzoek doen en de achtergronden van hun internetinformatie opzoeken, stuiten ze op een muur van weerstand. Wanneer docenten vervolgens wijzen op die klassieke media en die leerlingen confronteren met de kwalitatieve resultaatverschillen, gaat er vaak een wereld voor hen open.

Hier gaat het dan ook fout, naar mijn idee. Docenten moeten niet proberen “de leerlingen uit het spoor van het internet te trekken.” Het onderwijs (en daarmee ook de docenten) moet eens zijn verantwoordelijkheid nemen en leerlingen leren het medium van het internet op een correcte manier te gebruiken. Dit is ook wat in het onderwijs vaak fout gaat, omdat maar weinig docenten dat kunnen. Verder dan het gebruiken van de zoekmachine Google, komen de meeste scholen dan ook niet. Daar gaat de conclusie van bovenstaand onderzoek van de Open Universiteit Nederland dan ook fout.  Ik durf amper woorden als “crowdsourcing” en “wikinomics” in mijn mond te nemen, omdat men blijkbaar soms denkt dat Google alles is op het internet en het enige tool is om leerlingen mee te leren laten werken. Helaas is het internet meer dan dat en moet het in een bredere context worden gezien dan een digitaal archiefkast waarin je kan zoeken met Google. Die vergelijking moet ook niet langer worden gemaakt, omdat digitale informatie een hele andere en rijkere dynamiek heeft dan de artikeltjes in een archiefkast. Deze andere eigenschappen van informatie en hoe social software voor mediaeducatie in gezet kan worden, heb ik ook eerder behandeld in “Leren met de www-factor“. Over de zogenoemde “kwaliteitsverschillen” heb ik ook zeer mijn twijfels. De oude klassieke media bieden mij geen enkele of weinig manieren om te achterhalen hoe informatie in deze media tot stand zijn gekomen. Ik moet maar aannemen dat het artikel in de encyclopedie de waarheid spreekt en dat (bijvoorbeeld) Pluto nog steeds een planeet is. Wikipedia bied mij wel deze mogelijkheden en directe verwijzingen en kan ik zelf beter beoordelen wat de waarde is van een artikel. De vele ingebouwde feedbackloops in de tweezijdige nieuwe media kunnen zo zeer waardevol zijn. Dat is een informatievaardigheid voor nieuwe media die leerlingen zouden moeten leren. Het is te kortzinnig om te beweren dat de informatie in de “klassieke oude media” meer diepgang zou hebben en nauwkeuriger is dan de “nieuwe media”. Elk medium heeft zo zijn sterke en zwakke punten en de een is niet perse beter dan de ander. Gebruik ieder medium en tool waar het sterk voor is. Daar hebben niet alleen de jongeren een hoop in te leren. Je slaat ook geen spijkers in de muur met een zaag, omdat je daar toevallig mee bent opgegroeid. 

De docent
Je kunt natuurlijk een principiële discussie voeren over de vraag óf er sprake is van een probleem. Als docenten de achteruitgaande kwaliteit van de knip-en-plak verslagen accepteren, dan zijn we klaar. Of moeten we docenten (blijven) aanspreken op hun verantwoordelijkheid?

Dit lijkt me nu dan ook zeer duidelijk. Als antwoord op de laatste vraag: Nee, het onderwijs moet zelf eens de verantwoordelijkheid nemen en deze nieuwe media op een juiste en kritisch constructieve manier integreren in hun mediaeducatie. Niks doen en maar klagen over de jeugd is de manier om het niveau van het onderwijs naar beneden te halen.

De leerling
Er groeit een generatie op die de alternatieven van internet niet kent en niet weet welk medium je voor welk doeleinde gebruikt. Lopen zij ‘schade’ op als ze dat niet meer leren? Waarin zit die schade? En hoe zouden we ze dat weer kúnnen leren?

Een groot woord om te beweren dat deze generatie geen alternatieven kent van het internet. Natuurlijk kennen ze die wel. De vraag is of ze die gebruiken of überhaupt willen gebruiken. Ook een grote bewering om te zeggen dat ze niet weten welk medium ze moeten gebruiken voor welke doeleinde. De “oudere generatie” weet het soms nog slechter, als ik het aanbod voor allerlei cursussen, opleidingen en websites bekijk over hoe om te gaan met al deze media en middelen en de grote stroom van informatie. Je kunt dan ook zeggen dat de jongeren lui zijn, maar ik zou het net als @essen2punt0 liever “slim” willen noemen. Immers gaat het straks in de toekomst niet om “harder werken”, maar om “slimmer werken” als ik mensen als Martijn Aslander mag geloven (wat ik dus ook doe). Het is een kwestie van balans tussen snel en vluchtig lezen en diep en nauwkeurig en kritisch lezen. Ben je alleen het laatste aan het doen, dan zie je namelijk geen patronen en structuren meer en mis je ook zaken. Dat is de “schade” die we oplopen als we de ouderwetse arrogantie behouden.

Kortom; welke waarde moeten we geven aan de blogpost van Astrid? Net als @essen2punt0 het vermelde, deed het me denken aan werkelijk alle mogelijke clichés die over elk nieuw media in de loop van de geschiedenis is gegeven. Cliches zoals ze ook zijn verwoord door Steven Johnson. Ook ik neem dan even zijn filmfragment “if books came after games” op in deze blogpost. Vergaat de wereld dan binnenkort en veranderen onze kinderen in luie mensen door de nieuwe media? Nee hoor! Geen reden tot paniek. Niet zolang het onderwijs zijn verantwoordelijkheid en de wens van het Ministerie OC&W opneemt om mediaeducatie een waardige plaats te geven binnen het curriculum. Nieuwe media verdienen daar hun eigen verdiende plaats en meerwaarde in en moet verder gaan dan “zoeken via Google” en “pas op voor enge mensen op MSN“. Dankzij de nieuwe media kan ik juist veel beter informatie interpreteren dan enkel de “klassieke oude media” aka de krant of een enkel boek of artikel. Ik heb een veel groter “holistisch” perspectief op de “werkelijkheid” door de nieuwe media, integendeel bij “klassieke oude media” die te fragmenteert is, te beperkt en zo nu en dan ook te kortzinnig. Zit ik dan alleen maar achter een scherm? Nee hoor,.. regelmatig lees ik ook gewoon een boek of een krant of kijk ik naar de televisie. Crossmediaal noemen ze dat. Want er is geen sprake van “oude” en “nieuwe” media. Er zijn geen twee kampen. Er is gewoon “de media”.

Over een ding zijn we het denk ik wel eens. De jeugd moet leren om informatie uit nieuwe EN oude media goed te kunnen interpreteren. Ik hoop dan ook dat de mediacoaches in Nederland de nieuwe media hun waardige en verdiende plaats geven en niet telkens wordt afgedaan met “eng”, “boe” en “slecht” zoals ik dus wel vaker lees. Om dan de vraag van @essen2punt0: te beantwoorden: Nee, we kunnen onze ouderwetse arrogantie niet langer veroorloven. Geef de nieuwe media de plaats in mediaeducatie die het werkelijk verdient. 

Op het moment ben ik met een middelbare school daar hard mee aan het werk. Zij zien dat mediaeducatie met internet verder kan en moet gaan dan zoeken via Google en daar help ik hun graag bij. Samen bouwen we dan ook aan een volledig en eigentijds mogelijk traject voor mediaeducatie met respect voor elk medium en hun gebruikers, ook de nieuwe media.

Verder sluit ik me ook aan bij de post van @essen2punt0. Ook zeker de moeite waard om er eens naast te leggen. Want het is inderdaad heel spannend… om anders te denken.

edit: ook sluit ik me aan bij de post van Moqub