Humor of toch (ook) een slinkse manier van jeugdmarketing? Apple zal er [...]]]> Herinner je meneer Strubbe van 86 jaar nog met zijn nieuwe iPad? Blijkbaar zijn de kinderen in de Verenigde Staten ook allemaal aan de iPad of iPhone. Via Mijn Kind Online kwam ik op dit volgend fragment van Sesamstraat.

Humor of toch (ook) een slinkse manier van jeugdmarketing? Apple zal er blij mee zijn, ook al is het hier een iPogo.

Op de website van ContentGirls staat een scherpe post van Paul de Maat over Mediawijsheid. Paul vat kort de oorsprong van het begrip en de verschillende standpunten samen en stelt de terechte vraag hoe het onderwijs dit moet vormgeven in hun dagelijkse werk. Zeker nuttig om te lezen om [...]]]>

Op de website van ContentGirls staat een scherpe post van Paul de Maat over Mediawijsheid. Paul vat kort de oorsprong van het begrip en de verschillende standpunten samen en stelt de terechte vraag hoe het onderwijs dit moet vormgeven in hun dagelijkse werk. Zeker nuttig om te lezen om even weer terug naar de kern te komen. Toch wil ik ik even een aanvulling maken op deze laatste vraag.

Een paar weken geleden was ik bij een bijeenkomst van het Mediawijsheid Expertisecentrum (www.mediawijzer.net) waarin mediawijsheid en het onderwijs centraal stond. Naast een presentatie van de 11 gehonoreerde projecten van vorig jaar was er ook een debat tussen enkele politici en mensen uit het onderwijspraktijk (Tofik Dibi, Jasper van Dijk (Tweede Kamer-lid SP), Hans Reiber en Bob Wissink (Thorbecke Scholengemeenschap Zwolle))

Mediawijsheid als apart vak/profiel
Het rapport van de Raad van Cultuur adviseert om mediawijsheid integraal in het curriculum te integreren en om vooral geen apart vak er van te maken. Het Thorbecke Scholengemeenschap uit Zwolle, een school die al erg ver is met mediawijsheid in hun school en waar ik mijn stage voor de master Mediapedagogiek heb gevolgd, gaat hier haaks op in en pleit voor een apart vak voor mediawijsheid (of mediageletterdheid zoals ze het ook noemen) en zoekt scholen om hiermee samen te werken. (Bij interesse, stuur me dan even een mailtje of Twitter DM) De reden is heel simpel. Het is nu veel te complex om mediawijsheid direct in het hele curriculum te integreren en het is veel sneller en krijgt meer diepgang en draagvlak wanneer het als apart vak wordt aangeboden. Helemaal een appart vak is het ook niet, want het Thorbecke integreert uren van vakken als muziek, handarbeid, tekenen en enkele andere vakken om aan de beschikbare uren voor hun profiel “Moderne Media” te komen. Dat is ook gelijk een mogelijk antwoord op de vraag van Paul wat er dan geschrapt moet worden, of eigenlijk anders moet worden aangeboden. De leerlingen krijgen namelijk wel deze vakken aangeboden, maar dan afgestemd op de didactiek en inhoud van het profiel.

Een nadeel is natuurlijk dat niet alle leerlingen bereikt worden met een apart facultatief vak en dat is nou juist wel de bedoeling als het aan de Raad van Cultuur ligt. De discussie ontstond dan ook of het wel een apart vak moet worden. Scholen hebben immers al genoeg op hun bordje en zitten niet zo te wachten op nog een hype, zoals ze die ook kennen van verkeerslessen en lessen “hoe met geld om te gaan”. Het is niet de bedoeling dat alle maatschappelijk problemen op het onderwijs moet worden afgeschoven, vertelde Dr Wissink van het Thorbecke er bij. Hier ben ik het ook volledig mee eens en het lijkt mij daarom juist noodzakelijk dat scholen de relevantie zien van mediawijsheid in al haar facetten om het niet als tijdelijke (commerciële) hype te zien die wel weer overwaait. Naast taal en rekenen is mediawijsheid net zo belangrijk voor het onderwijs. Het voorbeeld van het Thorbecke illustreert hoe klein gefocust beginnen succesvol kan zijn. Ik zie het echter vanuit dat punt graag schoolbreed uitgroeien over het hele curriculum zoals de Raad van de Cultuur dat adviseert.

Mogelijke weg en rolverdeling
Maar nu zitten we nog steeds met de vraag hoe het onderwijs mediawijsheid moet vormgeven. Als apart vak? Integraal in het hele curriculum? En wie maakt deze keuze? De politiek of de scholen? Moet er nog een examenvak voor komen? Kerndoelen die moeten worden bijgesteld? Naar mijn idee moeten de scholen zelf de mogelijkheid moeten hebben om te bepalen HOE ze het gaan aanbieden in hun lespraktijk. Elke school is immers vrij om hun onderwijs vorm te geven aan de hand van hun onderwijsvisie. Wat mediawijsheid betreft kunnen we nu veel leren van de pioniers die op al hun verschillende manieren al veel resultaat hebben geboekt. De politiek moet daarnaast een rol spelen om eindtermen en kerndoelen bij te stellen en concreet te zijn in WAT er geleerd moet worden en vrijblijvendheid in de loop van de tijd weg te nemen, zonder de innovators in de weg te zitten. Kortom; de politiek moet de eindcriteria weer van deze tijd maken en de scholen er op aan sturen. Alleen innovatieve scholen zullen iets met mediawijsheid doen als de politiek zegt “je moet meer doen met mediawijsheid“, maar het grootste gedeelte van de scholen zijn volgers en zullen dit niet zo snel uit zichzelf doen als er geen noodzaak is. Er is dus nog een lange weg te gaan.

Jouw ideeën?
Hoe zie jij dat? Wie moet wat doen en wie mag waar over beslissen om mediawijsheid werkelijk in het onderwijs te krijgen? De school? De politiek? De bibliotheek? Commerciële educatieve uitgevers? Ik hoor graag hoe anderen hier over denken.

Oh ja.. ik zal nu proberen aan mijn belofte te houden om weer regelmatig te gaan bloggen…

Foto: Genomen tijdens de workshops van MediaGenius in Utrecht Overvecht

Zo zeg,… de eerste maand van 2010 vloog alweer voorbij. Nog alle beste wensen gewenst! Tijdens deze wat turbulente start van het nieuwe jaar met hoogte- en dieptepunten in de privesfeer ben ik niet echt aan het bloggen toe gekomen. Dat terwijl er genoeg onderwerpen zijn die ik eens onder de aandacht wil [...]]]>

Zo zeg,… de eerste maand van 2010 vloog alweer voorbij. Nog alle beste wensen gewenst! Tijdens deze wat turbulente start van het nieuwe jaar met hoogte- en dieptepunten in de privesfeer ben ik niet echt aan het bloggen toe gekomen. Dat terwijl er genoeg onderwerpen zijn die ik eens onder de aandacht wil brengen. Technologische ontwikkelingen, zoals de nieuwe iPad, maar ook wat meer maatschappelijke zaken en interessante vondsten en gedachten over mediawijsheid.
Maar nu eerst even wat anders. Ik heb namelijk ook niet stil gezeten de afgelopen maand en ik wil wat projecten onder de aandacht brengen die de moeite waard zijn. Voor deze keer is dat het project “Cyberouders” van de Vereniging Openbaar Onderwijs.

Cyberouders?
Op de website van Cyberouders.nl staat de Cyberouder als volgt omschreven.

“Een cyberouder gaat op school aan de slag om leerlingen, ouders en leerkrachten te begeleiden op de digitale snelweg. Hij (of zij) signaleert of er problemen of ‘gevaarlijke’ digitale situaties zijn en gaat in gesprek met de leerlingen en de ouders waarbij hij in nauw contact blijft met de schoolleiding en het team. Hij is een ambassadeur voor meer aandacht voor internetveiligheid op school en thuis.”

Vergelijk het met de verkeersouder die zich inzet voor veilig verkeer om de school. De Cyberouder is de digitale verkeersleider voor een veilige internetomgeving op school en thuis.

Jij een Cyberouder?
Nee, ik zelf ben geen cyberouder, maar ben op een andere manier betrokken bij het project. Samen met een gevarieerd team ben ik trainer van Cyberouders. Mijn taak is om (in samenwerking met) ouderavonden te verzorgen en cyberouders te werven en te trainen voor dit project.  We gaan al snel van start in regio Midden Nederland komende maanden.

Internetveiligheid
Cyberouders richt zich zoals veel partijen op internetveiligheid. Internetveiligheid is hot! We moeten immers onze kinderen toch wel beschermen tegen de boze wereld van internet? Het mooie van de VOO en hun project Cyberouders is dat ze een positieve insteek hebben voor dit onderwerp en de verantwoordelijkheid van mediaopvoeding van de ouder en de school onder de aandacht brengen. Het gaat immers om een veilige internetomgeving, niet om deze internetomgeving als een boosdoener buiten de school te houden. Grandioos! Ook mijn visie op internetveiligheid en mediaopvoeding en daarom doe ik graag mee met dit project. Ik hoop dat we snel de eerste lichting Cyberouders snel kunnen trainen en dat wij trainers ook veel van elkaar leren. Ook Mediawijzer.net bracht het project al onder de aandacht.

Op iedere school een Cyberouder
En hoe zit het met u? Ook op uw school een Cyberouder? Hoe gaat u thuis of op school met internetveiligheid om? Laat het me gerust weten.

Cyberouders wordt gesteund door het Mediawijsheid Expertisecentrum, Programma Digivaardig en Digibewust en het Ministerie OC&W.
Cyberouders is een van de 11 projecten die in 2009 zijn gefinancierd door Mediawijzer.net.

Ben je elke kerst ook zo zat van al die kerstfilms die je ondertussen al tig keer hebt gezien, maar nog steeds elk jaar worden herhaald? Waarschijnlijk heb ik dan nog wel een filmtip voor je. De laatste tijd kom ik vaker films tegen die erg inspirerend en/of informatief kunnen zijn wanneer we [...]]]>

Ben je elke kerst ook zo zat van al die kerstfilms die je ondertussen al tig keer hebt gezien, maar nog steeds elk jaar worden herhaald? Waarschijnlijk heb ik dan nog wel een filmtip voor je. De laatste tijd kom ik vaker films tegen die erg inspirerend en/of informatief kunnen zijn wanneer we het over mediawijsheid en/of mediapedagogiek hebben. Ik heb er een aantal die zeker de moeite waard zijn. Ik wil zo vlakvoor kerst beginnen met een film van meer dan 30 jaar oud. Ik heb het dan over de film “Network” uit 1976 waarin je een kijkje krijgt in de bikkelharde wereld van de televisiemaatschappij.

Korte samenvatting
Network laat de bittere harde waarheid van de televisiemaatschappij zien. Een wereld met harteloze journalisten die tot alles toe in staat zijn om hoge kijkcijfers te scoren. Een wereld van het manipuleren van mensen via de televisie-media. Sommige mensen omschrijven de film als een aanklacht tegen de grote dominerende rol van televisie in onze maatschappij met de commerciële invloed op journalistiek in het bijzonder (ook in deze huidige tijd van internet en telecommunicatie) en waar journalisten voor alles in staat zijn voor hoge kijkcijfers.

Nieuwslezer Howard Beale van UBS wordt ontslagen omdat de kijkcijfers van zijn nieuwsuitzendingen tegenvallen. Uit wanhoop kondigt mr Beale in zijn uitzending aan om tijdens zijn laatste uitzending zelfmoord te plegen voor de camera. Dit geeft echter een eigenaardige wending, want zijn kijkcijfers schieten omhoog. Hij krijgt een eigen show waar hij als de “Mad Prophet of the airwaves” het vuur aan de schenen legt aan de op winst gebaseerde kapitalistische maatschappij en hoe mensen worden belazerd via de (nieuws)media. Deze show scoort erg hoog door zijn vele humanistische uitspraken en oproep aan de mensen om zich te bevrijden van de greep en illusie van de televisiemaatschappij. Echter duurde deze show ook niet lang. Nadat hij op zijn donder kreeg van de chairman van CCA waar hij voor werkt vanwege zijn uitspraken, is hij genoodzaakt om zijn verhaal aan te passen. Hierna dalen de kijkcijfers weer dramatisch. Mr Beale werd een last. Een last die moest verdwijnen. De laatste gesproken zin, vat dan ook de hele film in een zin samen.

“This was the story of Howard Beale: The first known instance of a man who was killed because of lousy ratings.”

Een fragment uit de film; Mr Beale met zijn nieuwe show als “Mad Prophet of the airwaves“

Actualiteit
Hoewel dit een film is uit 1976, is hij nog steeds actueel. Dit ondanks alle nieuwe mediatechnologien als het internet. Veel van de problemen die mr Beale aankaart in zijn uitzendingen als de depressie, oliecrisis, werkloosheid, hoge misdaadcijfers en meer lijken ook in deze tijd aan de orde van de dag te zijn. En laten we ook vooral niet de sensatiezuchtige manier van kijkcijfers scoren die wij de afgelopen weken ook op onze eigen Nederlandse televisie zagen. Denk hierbij aan het voorval tussen Theo Maassen en Patrica Paay bij De Wereld Draait Door, het weglopen van een moslim-advocaat  en een onbeschofte jounalist bij Pauw en Witteman en er schijnt ook nog het een en ander gemoddergooi plaats hebben gevonden bij Studiosport Daarnaast was deze week ook alle commotie en bemoeizucht van de media en 16 miljoen “experts” rond het “zeilmeisje” Laura. Enkele voorbeelden waarbij het internet slechts als katalysator werkt om aandacht onder de mensen te krijgen. Al met al is Network een gedateerde film, maar met een actueel onderwerp en boodschap. Wat dit met mediawijsheid te maken heeft? Misschien is het in Nederland nog niet zo erg als in Amerika, maar het is goed om te onthouden wat de voornaamste drijfveren zijn in televisieland en hoe ze je kunnen manipuleren. Ook in Nederland vindt dit op een bepaalde manier plaats. Sensatiezucht in de (nieuws)media met het doel van kijkcijfers voorop. Dan heb ik nu dus ook mijn voornaamste kritiekpunten over genoemde voorvallen kunnen bloggen.

Verkrijgbaarheid
Ik weet niet of de film Network nog verkrijgbaar is in de winkel of bij de videotheek. Ik heb hem echter wel kunnen vinden via Bittorrent. Het is misschien even zoeken. Mocht je de film gezien hebben, dan ben erg benieuwd naar je gedachtes over de film. Ben je anders over mediawijsheid gaan denken? Kijk je na het zien van deze film anders naar de televisiewereld? Ik ben benieuwd.

En ongeacht of je de film hebt gezien of niet; Hele fijne kerstdagen en een voorspoedig en mediawijs 2010!

”
Waarheid als eindproduct van onderwijs
De Griekse filosoof [...]]]> Fragment uit een van mijn verslagen van de Masteropleiding Mediapedagogiek voor het vak mediafilosofie. Even wat anders op de maandag middag . Ik probeerde in dit fragment de huidige ontwikkelingen in het medialandschap te koppelen met het product waarheid, onderwijs en mediawijsheid.

”
Waarheid als eindproduct van onderwijs
De Griekse filosoof Plato zag kennis als pad naar verlichting. Daar vanuit zijn de academici opgericht en vormt het een wortel van ons huidig onderwijs. Hoewel het onderwijs van tegenwoordig een sterk fordistisch karakter heeft en een economische gedrevenheid, is de waarheid wel een product dat centraal staat in het onderwijs. Er wordt geacht dat het onderwijs de waarheid over veel zaken overbrengt op de volgende generatie. Dat waarheid tegenwoordig heel subjectief is, getuigt wel de vele discussies zoals het wel of niet lesgeven over de evolutietheorie.

De ontwrichting van DE waarheid
Toch was de wereld van vroeger een stuk simpeler. Er waren niet veel informatiebronnen en er werd geacht dat de “gevestigde orde” de waarheid over de zaken sprak, zowel in het onderwijs als in de media. Wie herinnert zich immers niet die leraar of je vader die alles wel wist. Met de komst van het internet is dit radicaal verandert. Via het internet valt veel meer informatie te vinden dan enkel die van de gevestigde orde. Vaak zijn ze tegenstrijdig, vaak zijn ze onjuist, vaak verdiepen ze juist de zaken. Hoe dan ook heeft het internet het kenmerk dat er veel meer informatie te vinden is, dan de gevestigde orde te bieden heeft of wilt aanbieden. Jongeren hebben hierdoor de mogelijk om de wereld via de virtuele werkelijkheid te verkennen op basis van hun eigen voorkeuren en interesses. Ze beschikken immers over een venster van de wereld waar ze toegang hebben tot vele meningen, subculturen en lifestyles, ervaringen, discussies, documentaires en meer waarmee ze zich identificeren. In zekere zin vormen jongeren zo hun eigen waarheid in plaats van dat deze wordt opgedrongen door een enkele gevestigde orde.

Meerdere perspectieven dankzij onder andere user generated content

Waarheid en postmodernisme

Een concreet voorbeeld kan zijn hoe er via deze verschillende media verslag wordt gegeven over een bepaalde gebeurtenis. De traditionele media zoals tv en radio laten voornamelijk een eenzijdig beeld vertonen. In de tijd van de golfoorlog stond CNN klaar om verslag te doen hoe onze westerse troepen hun werk deden. Volgens de filosoof Jean Baudrillard heeft deze oorlog nooit plaats gevonden, zoals wij die via de media beleefd hebben. Deze gevestigde orde van de media liet bijvoorbeeld voornamelijk zien hoe wij met een precisieraket een doelwit uitschakelden, maar lieten niet zien hoe wij duizenden Iraki’s plat hebben gebombardeerd via carpet bombing. De media creëert samen met de consumptiemaatschappij een schijnwerkelijkheid die Baudrillard de “hypereality’ noemt. Tegenwoordig is het geval dat via de nieuwe media als het internet een gebeurtenis van verschillende kanten kan worden belicht, vanwege de user-generated karakter van het internet. In het conflict tussen Israël en Palestina werd er van beiden kanten verslag gedaan door de burgers via sociale netwerken als Twitter en Flickr. Op het moment van schrijven is het in Iran het geval dat er alleen maar informatie beschikbaar is via deze burgerjournalistiek. Het verschil met de traditionele media is echter dat er via het internet zoveel informatie van allerlei perspectieven beschikbaar is, dat je daar je eigen waarheid uit moet creëren. Je hebt informatie uit verschillende kanalen en het is aan jou om te bepalen wat wel en niet waar is. Dit maakt het internet tot een typisch post-modernistisch verschijnsel.

Concurrentie met het onderwijs
Het huidige onderwijs is een andere gevestigde orde van de waarheid. Het is daarom ook geen verrassing dat nieuwe media als het internet ook met dit onderwerp in conflict komt met het onderwijs. Het onderwijs moet immers concurreren met de grote massa van het internet, maar zelfs ook met de meer traditionele media met zenders als Discovery Channel en National Geographic en andere documentaires. Een docent moet van goede huize komen, wil hij zijn leerlingen van zijn waarheid overtuigen. Dankzij de media en vooral het user-generated internet, heeft het onderwijs veel moeten inleveren op zijn kennisautoriteit.

Valkuilen
Dat deze ontwikkelingen problemen oplevert voor het onderwijs is dan ook geen grote verrassing. We kennen immers allemaal wel de verhalen van de knip-en-plak generatie, jongeren die hun werkstukken bij elkaar knippen en plakken vanaf het internet. Ook kent het internet vele valkuilen als het om informatie en waarheid gaat en zijn er veel onbetrouwbare bronnen en (bewust) gemanipuleerde informatie. Een ander probleem kan meer op psychologisch vlak liggen, namelijk cognitieve dissonantie. 21 Het verschijnsel dat een leerling de informatie van school afwijst en/of bestrijdt, omdat het in strijd is met de informatie die hij al heeft opgepikt uit de media.

Het belang van media-educatie en mediawijsheid
Kortom is nieuwe media als het internet ook op filosofisch en kennisniveau een ontwrichtende techniek voor het onderwijs, zoals Dr Michael Wesch ook al aangaf. Het product waarvoor het onderwijs in het leven is geroepen, namelijk kennis, valt nu ook overal in de media te vinden. Jongeren gebruiken de media ook als educatief middel. (zo wordt porno als educatief materiaal voor de seksuele ontwikkeling gebruikt door jongeren, met alle gevolgen van dien). Het onderwijs moet er mee concurreren en er voor waken dat leerlingen niet de “verkeerde” informatie oppakken. Vaak resulteert dit weer in allerlei gesloten oplossingen als verbieden en blokkades. Het blokkeren en verbieden van het gebruik van de online encyclopedie Wikipedia is hier een goed voorbeeld van. Het is echter de vraag of de leerlingen hier mediawijzer van worden. In plaats van het verbieden van alternatieve waarheden en het “verkopen” van hun eigen waarheid en normen, kan in het kader van mediaeducatie de leerlingen beter worden geleerd hoe deze nieuwe media werken en hoe je er een correcte beeldvorming en dus een waarheid mee kan ontwikkelen. Bewust en kritisch omgaan met deze media staat immers centraal bij mediawijsheid. Dit zou een meer socratische insteek zijn, immers de Griekse Filosoof Socrates zei dat niet zozeer het aanleren van kennis, normen en waarden van belang is, maar het vermogen om nieuwe waarheden en normen te scheppen.

“

Opkomst sociale en [...]]]> Vanaf 2007 wordt vrijwel elkaar jaar een nieuwe versie van de serie “Did You Know” gemaakt, een serie over ontwikkelingen in een snel veranderde wereld. Een tijdje geleden kwam versie 4.0 van het jaar 2009 uit. Deze versie behandelde vooral de veranderingen in de media. Wat betekent dit voor mediawijsheid?

Opkomst sociale en mobiele media
Opvallend aan deze versie is de benoeming hoe snel ons medialandschap verandert, zoals de opkomst van de sociale en de mobiele media. Aan enkele voorbeelden hebben we ook uitgebreid aandacht besteed bij de master Mediapedagogiek, zoals de Amerikaanse verkiezingen met Barack Obama.

Mediawijs perspectief
Jammer vind ik, is dat ik al deze ontwikkelingen nog maar weinig tegenkom als we het over mediawijsheid hebben, zoals bij de workshop “Mediawijsheid in toekomstig perspectief” op het congres van Media4You waar ik onlangs was. We hebben het dan nog vaak over media als tv, radio en de krant. Wanneer we het over internet hebben, praten we vooral vanuit het protectionisme; over de gevaren, slechte invloed, pornografie, privacy, en “pas op!”. David Buckingham gaf in zijn boek Media Education al aan dat we dezelfde protectionisme ook hadden op het gebied van tv, radio en de krant in de vorige eeuw. Ik kwam pas geleden ook deze powerpoint (<- Download!) tegen die dit helder op een rijtje zet. Ik hoop dat we deze eenzijdige insteek snel voorbij zijn en de genoemde ontwikkelingen in Did You Know 4.0 ook vanuit een omarmde en modern perspectief kunnen toepassen in mediawijsheid en media-educatie projecten. Did You Know 4.0 laat een beeld zien en geluid horen van een medialandschap die ik nog onderbelicht vind ik de huidige mediawijsheid initiatieven.