Tijdens mijn opleiding mediapedagogiek spraken we in de pedagogische sfeer vaak over “het moderne jeugdland”. Daar waar kinderen vroeger in een afgezonderde wereld en mini-maatschappij levenden, ver afgezonderd van de grote boze mensen wereld, worden de kinderen tegenwoordig steeds meer en meer in een hyperreality gezogen die gedomineerd wordt door commerciële partijen om hun merk al vroeg aan de kinderen te laten binden. Het “moderne jeugdland” bestaat niet meer en buiten het zichtveld van ouders krijgen corporaties steeds meer grip op hun kinderen.

Natuurlijk moeten we ook mediawijs naar deze documentaire kijken. Het neemt namelijk nog wel een protectionistische invalshoek en is aardig aan de eenzijdige kant. Toch laat het een kern zien van de relatie tussen media en jongeren en kinderen in deze commerciële gemedialiseerde samenleving. Iedereen die zich bezig houdt met mediawijsheid, media-educatie, jongeren, marketing en alle mediacoaches zouden tenminste de documentaire eens gezien moeten hebben. Ik zou zeggen; kijk en vorm zelf een mening over de documentaire en deze vorm van jongerenmarketing. Gelukkig heeft de Media Education Foundation een vrije licentie gegeven van de documentaire en kan ik hem daarom hier onder (wel eens waar in 7 delen dankzij YouTube) opnemen in deze blogpost. (op klik “Lees meer” als de video fragmenten niet zichtbaar zijn).

Ik ben benieuwd naar jullie reacties van deze documentaire. Hoe denken jullie over de inhoud van de documentaire en/of over het fenomeen “youth marketing” in algemeen?

Zo zeg,… de eerste maand van 2010 vloog alweer voorbij. Nog alle beste wensen gewenst! Tijdens deze wat turbulente start van het nieuwe jaar met hoogte- en dieptepunten in de privesfeer ben ik niet echt aan het bloggen toe gekomen. Dat terwijl er genoeg onderwerpen zijn die ik eens onder de aandacht wil brengen. Technologische ontwikkelingen, zoals de nieuwe iPad, maar ook wat meer maatschappelijke zaken en interessante vondsten en gedachten over mediawijsheid.
Maar nu eerst even wat anders. Ik heb namelijk ook niet stil gezeten de afgelopen maand en ik wil wat projecten onder de aandacht brengen die de moeite waard zijn. Voor deze keer is dat het project “Cyberouders” van de Vereniging Openbaar Onderwijs.

Cyberouders?
Op de website van Cyberouders.nl staat de Cyberouder als volgt omschreven.

“Een cyberouder gaat op school aan de slag om leerlingen, ouders en leerkrachten te begeleiden op de digitale snelweg. Hij (of zij) signaleert of er problemen of ‘gevaarlijke’ digitale situaties zijn en gaat in gesprek met de leerlingen en de ouders waarbij hij in nauw contact blijft met de schoolleiding en het team. Hij is een ambassadeur voor meer aandacht voor internetveiligheid op school en thuis.”

Vergelijk het met de verkeersouder die zich inzet voor veilig verkeer om de school. De Cyberouder is de digitale verkeersleider voor een veilige internetomgeving op school en thuis.

Jij een Cyberouder?
Nee, ik zelf ben geen cyberouder, maar ben op een andere manier betrokken bij het project. Samen met een gevarieerd team ben ik trainer van Cyberouders. Mijn taak is om (in samenwerking met) ouderavonden te verzorgen en cyberouders te werven en te trainen voor dit project.  We gaan al snel van start in regio Midden Nederland komende maanden.

Internetveiligheid
Cyberouders richt zich zoals veel partijen op internetveiligheid. Internetveiligheid is hot! We moeten immers onze kinderen toch wel beschermen tegen de boze wereld van internet? Het mooie van de VOO en hun project Cyberouders is dat ze een positieve insteek hebben voor dit onderwerp en de verantwoordelijkheid van mediaopvoeding van de ouder en de school onder de aandacht brengen. Het gaat immers om een veilige internetomgeving, niet om deze internetomgeving als een boosdoener buiten de school te houden. Grandioos! Ook mijn visie op internetveiligheid en mediaopvoeding en daarom doe ik graag mee met dit project. Ik hoop dat we snel de eerste lichting Cyberouders snel kunnen trainen en dat wij trainers ook veel van elkaar leren. Ook Mediawijzer.net bracht het project al onder de aandacht.

Op iedere school een Cyberouder
En hoe zit het met u? Ook op uw school een Cyberouder? Hoe gaat u thuis of op school met internetveiligheid om? Laat het me gerust weten.

Cyberouders wordt gesteund door het Mediawijsheid Expertisecentrum, Programma Digivaardig en Digibewust en het Ministerie OC&W.
Cyberouders is een van de 11 projecten die in 2009 zijn gefinancierd door Mediawijzer.net.

In de eerste instantie is de lessenreeks bedoeld voor betere begripsvorming over informatie op het internet en social software, hoe je het op waarde en betrouwbaarheid kan schatten en hoe je er mee kan participeren. Als opstap naar andere deelgebieden van webwijsheid zoals privacy, digitale identiteit, gaming, mediaboodschappen op het internet en meer. Het gebruik van enkele web 2.0 toepassingen had ik opgenomen, aan de hand van mijn bachelor-thesis “Leren met de www-factor“. Echter nu we halverwege de reeks zijn, lijkt het toch een andere kant op te gaan. Dat is geen ramp, want daar leren wij ook van (Learning by doing), maar toch vraag ik me af waarom.

De 5 reflectievragen
Dit komt vooral vanwege het feit dat ik toch een aantal zaken wat anders had ingeschat. Het eerste daarvan zijn de leerlingen zelf. In het voorgaande jaar in de brugklas (ze zitten nu in klas 2 havo/vwo) hebben ze 5 reflectievragen geleerd over mediageletterdheid, namelijk: “Wie heeft het gemaakt?“, “Waarom is het gemaakt?“, “Wat is de boodschap?” , “Hoe is het gemaakt en met welke technieken?“en “Voor wie is het gemaakt?” (doelgroep) (project Mediageletterdheid, SLO). Ik ging er stiekem van uit dat ze in dit volgend schooljaar deze 5 vragen die ze weten op te noemen ook mee kunnen nemen naar het terrein van het internet. Niets is minder waar dus en het blijkt juist het doel van de lessenreeks te worden om deze koppeling te maken. Wanneer ze informatie zoeken op internet lijken ze over het algmeen de 5 vragen te zijn vergeten en zien we het bekende scenario uit de literatuur; “Het is toch zo, want het staat toch op deze site?“. Dit betekent toch dat we een stap terug moeten doen om de 5 reflectievragen ook op het internet te behandelen en niet alleen bij audiovisuele beelden.

Houding en gedrag
Daarnaast merken we dat vooral de houding en het gedrag om aandacht vraagt. Vaardigheden op het internet doen ze snel op of hebben ze al in grote mate. Je kan wel wat nieuws vertellen wat de leerlingen niet weten, maar er zijn echt geen 8 lessen nodig om uit te leggen hoe een zoekmachine werkt. Dat was ook niet de bedoeling, maar we merken dat het vooral om de houding en de daarbij horende gedrag gaat. Heb je die wat bewuster kunnen maken, dan kun je dieper ingaan op de technische vaardigheden.

“Maar meneer, dat weten we toch al?”
Daarnaast een aantal punten die Kennisnet ook al aanmerkt in hun brochure (PDF). De voornaamste is het feit dat leerlingen denken dat ze alles al weten over het internet. “Maar meneer, dat weten we toch al?” werd me ooit eens gevraagd door een van de leerlingen. Dat maakt het didactisch proces lastiger omdat er toch minder snel iets van je wordt aangenomen.
Een ander punt is de versnippering van de tijd en aandacht door het rooster. Per les kan je een enkele opdracht doen of dingen behandelen. Dit maakt het lastig om alle leerlingen voldoende aandacht te geven om ze aan te sporen niet snel tevreden te zijn met wat ze vinden en om duidelijk te maken waarom.

Onverschilligheid in de media
Daarbij blijft het idee van informatievaardigheden erg abstract voor de leerlingen. Het sluit nog niet goed aan bij de beleving van een 13-14 jarige, ook al richten we ons op een beginnersniveau en op bewustwording waar je naar kijkt. De meeste leerlingen staan er toch wat onverschillig over in. Dit is tevens ook een valkuil voor volwassenen. Ben je ergens niet in geïnteresseerd, dan ben je makkelijker te beïnvloeden via de media, omdat je er toch niet diep in gaat onderzoeken. Sommige leerlingen zijn goed bezig. Sommige interesseert het ook weinig. Voor mij nu dus de vraag hoe je deze laatste leerlingen nou beter kan bereiken. Zelfs bij volwassenen is het al erg lastig, laat staan bij pubers die hun cognitie nog vol in ontwikkeling hebben.

Ontwikkeling in cognitief vermogen
En daarmee het laatste punt. We doen met de lessen een groot beroep op hun cognitief vermogen. Uit de literatuur en onderzoek zoals “Het puberend brein” van Eveline Crone weten we dat het deel van de hersenen die dit voornamelijk voor hun rekenen nemen in deze leeftijd nog vol in ontwikkeling is. Een goede reden om ze daarom te stimuleren op dat gebied, maar je kan daarom ook moeilijk dat gene verwachten van leerlingen in deze leeftijd wat voor volwassenen vanzelfsprekend lijkt te zijn. Misschien daar toch een inschattingsfout mee gemaakt? Is dat de reden waarom het bij audiovisueel materiaal toch makkelijk lijkt te kunnen, omdat hun creativiteit daarbij meer komt kijken, vooral bij het produceren van audiovisueel materiaal?

Filosofie
Zou je denken. Toch zette een andere 14-15 jarige leerling mij aan het denken, de avond na de grote ROC-West Brabant dag van de Waag. (#ROCWB09 op Twitter) De dochter van mijn logeeradres volgt filosofie op school en het viel ook wel op waarom. Een gesprek van ruim 2 uur met constant doorvragen tot de vraag of onze werkelijkheid wel realiteit is en waarom, deed me even doen vergeten met wie ik nou eigenlijk in gesprek was. Fascinerend, waarom heeft zij juist de onderzoekende houding die we graag willen zien op de betreffende VO-school? Is het om haar aard en persoonlijkheid? Komt het door de filosofielessen? Moeilijk om het werkelijk ze zeggen. Ik zou wel een voorstander zijn om filosofie standaard als vak op te nemen in het onderwijs, aangezien het kritisch vermogen en creativiteit daarmee gestimuleerd mee zullen worden. Twee vaardigheden die erg belangrijk zijn voor mediawijsheid (ook volgens David Buckingham). Ik heb in ieder geval die avond een leerling kunnen uitleggen waarom ze het vak wiskunde op school heeft (wat ze maar “een stom vak” vindt) en het kunnen verbinden met een vak die ze erg interessant vind, namelijk filosofie. Nu nog de kunst om iets vergelijkbaars voor elkaar te krijgen met 27 verschillende leerlingen op het gebied van media. Als iemand nog interessante bronnen, tips, mensen, zaken hier over weet, laat het me maar gerust weten. Ik weet dat ik niet de enige ben die op dit gebied bezig is. Een aantal koffieafspraken staan dan ook nog op de agenda. Op dit moment duik ik even weer in het materiaal. Hopelijk kunnen we de komende lessen het vanuit de creatieve kant benaderen.

Hoe dan ook is alles ons een leerzame ervaring. Zowel voor mij als voor de betreffende VO-school. Wel jammer dat ik deze ervaring niet had kunnen opdoen nog tijdens mijn studie. Desondanks hoop ik dat het een opstapje kan vormen om ook online media verder te integreren in hun profiel nieuwe media. In ieder geval staan er al wat leuke dingen op de agenda, zoals het ontwikkelen van een heuse viral als promofilmpje voor de school.

Credits:
Afbeelding 1: Wiki Webwijsheid Kennisnet
Afbeelding 2: Onbekend

Jetix
Komende tijd is het dan ook zo ver. Een tweetal commercials geproduceerd door de leerlingen van een 2e klas HAVO/VWO zal te zien zijn op Jetix. Deze commercials zijn gemaakt voor een spelletjesfabrikant (en neee.. geen videogames, maar een echt fysiek gezelschapspel) . Het leuke is nog dat de commercials niet echt “af” zijn. Er is een wedstrijd aan gekoppeld waarbij iedereen een vervolg op de commercial mag maken en deze op YouTube mag plaatsen. De inzending met de meeste “hits” winnen een prijs.

Nieuwsitem JeugdJournaal
Het Jeugdjournaal van de NOS besteedde een nieuwsitem aan deze school en deze praktijkopdracht.  Geplaatst met een code om te embedden, kan ik het niet laten om deze jullie niet te tonen. Bekijk het zelf eens voor een impressie

Komende weken.. webwijsheid
Komende week ga ik met dezelfde klas aan de slag op het gebied van informatievaardigheden en social media, of zoals ik het genoemd heb “webwijsheid“. Onder begeleiding van de docent en tevens projectleider zal ik een 8-tal lessen verzorgen die ik tijdens de master Mediapedagogiek heb ontwikkeld samen met het TSG Zwolle. Ik hoop alleen dat ik enigzins in de buurt kom van het enthousiasme van deze afgelopen periode.

Best practise
Het TSG Zwolle is een uitstekende “best practise” van mediawijsheid in het onderwijs. Samen maken we ook deel uit van het Mediawijsheid Expertisecentrum. Ik hoop binnenkort de commercials eens voorbij te zien komen op de buis van “onze klas”.

Geweld in videogames! We hebben er regelmatig over gehad bij de Master Mediapedagogiek. Bovenstaande een intro over dit onderwerp van het programma “Bullshit!” van de Amerikaanse googlelaars.. uhm…. goochelaar-duo Penn Jillette en Teller. Het idee en het onderwerp waar we over spraken bij Mediapedagogiek is dat gewelddadige videogames onze lieve jonge kinderen in gewelddadige moordlustige etters veranderen die met wapens rond schieten en rijkelijk het bloed laten vloeien. Kortom; gewelddadige videogames veroorzaken gewelddadig gedrag, in de categorie “bloeddorstige seriemoordenaars”. Genoeg mensen die games als GTA4 van de schappen willen laten verdwijnen, omdat ze denken dat deze games gewelddadig gedrag veroorzaken bij onze kinderen. Maar wat is hier nu precies van waar? Onderzoeken spreken elkaar tegen en er is geen duidelijk bewijs voor deze beweringen. Penn&Teller namen de proef op de som en wijden er een programma aan en gingen een (niet zo heel wetenschappelijk) experiment aan om een lief klein jongetje in een moordlustig monster te veranderen door al die games die hij speelt… en alles om 150 punten natuurlijk.

Hoe dat uitpakte? Bekijk dan onderstaande samenvatting van dit experiment van het duo (of eigenlijk hun directors als je hun mag geloven). Gewoon even kijken. Beelden zeggen meer dan 1000 woorden.

De afsluiting stelt wel een aantal goede vragen. Waarom maken we ons niet druk om al die dodelijke gevallen en gewonden bij school-voetbal en andere sporten? De vergelijking kende ik ergens van. Volgens mij vonden ze een stukje inspiratie bij Steven Johnson. Late we voor de grap ze eens naast/onder elkaar te leggen.

Ik zou echter even zeggen: “Download zelf even de hele aflevering van deze Penn&Teller, als je geïnteresseerd bent in dit onderwerp. Uiteraard is het televisie, maar hun punt is scherp en to-the-point”. Is nu goed te vinden via Bittorent zoals Piratebay, Mininova of Isohunt. Even zoeken op Season 06 episode 03. Wel mondje dicht tegen Buma Stemra en Brein hoor… Wat mensen wel gewelddadig maakt, daar over later meer..

Het is ondertussen alweer ruim 2 a 3 weken geleden dat ik mijn handtekening mocht zetten op een stukje papier dat vertelt dat ik naast de titel Bachelor of Multimedia nu ook de titel Master of Education mag voeren. Op 26 Augustus hebben de eerste lichting studenten hun Master diploma pedagogiek met als profiel Mediapedagogiek mogen ontvangen. Een verslagje van deze avond valt hier te vinden, door mijn (oud)docent Bertrand. Een profiel waarbij zowel studenten met een media- als een pedagogische vooropleiding toegang tot hebben. Gecombineerd vertellen mijn bachelor en master diploma’s waar ik mij tijdens mijn studie op heb gericht, namelijk het snijvlak met communicatie en media met opvoeding, onderwijs en ontwikkeling van kinderen, jeugd en ook wel beetje de volwassenen (want zeg nou zelf.. wij volwassenen hebben op dit gebied ook nog veel te leren ). Maar wat nu? Waar ben ik nu mee bezig en wat wil ik nu eigenlijk?

En nu?
Op dit moment ben ik dan ook op zoek naar een baan in dit veld. Ik zou graag mijn bijdrage willen leveren voor de bevordering van mediawijsheid in onze samenleving en met name het onderwijs. Iedereen die een tip heeft in welke vorm dan ook; het is van harte welkom .Het feit dat ik echter daar nu nog geen vaste vorm in heb gevonden, wil niet zeggen dat ik stil zit. Een kleine greep van mijn recente activiteiten. Wellicht over een aantal er van later meer, die wellicht interessant zijn voor een eigen blogpost.>

• Verzorgen van workshop mediawijsheid bij SKVR Summerschool.
• Bijdrage geleverd en mee gedraaid in de week van het Natural Networking Festival in de Drentse bossen. Daar heb ik allerlei verschillende workshops en lezingen gevolgd, waaronder een lezing van Wubbel Ockels en een bijdrage geleverd voor een case over de rol en toekomst van de bibliotheek in de digitale 21e eeuw. Eigenlijk was dit mijn vakantie die ik nog tegoed had.
• Ondersteuning van de voorbereiding en implementatie van mijn lesonderdeel van de medialeerlijn op een VO-school. Dit was voornamelijk mijn afstudeerproject bij de master mediapedagogiek, waar ik de school u op freelance basis in ondersteun.
• Dit vorige punt heeft geleid dat ik nu in het leernetwerk mediageletterdheid van de Stichting Leerplan Ontwikkeling (SLO) uitgenodigd ben om mijn bijdrage toe te lichten en te presenteren. Daar moet ik natuurlijk wel wat moois van maken.
• Deze week sta ik ook het duo van MediaGenius bij voor een media-educatie project in Utrechtse wijk Overvecht. Ik zal ze de komende weken, zolang mijn agenda dat toelaat hun helpen met het geven van media-educatie workshops op verschillende basisscholen in deze wijk.

Door deze verschillende klussen zit ik de mogelijkheden te verkennen om hier een eigen parttime onderneming in te beginnen. Vandaar dat ik nog even met de Kamer van Koophandel en andere geïnteresseerden een kop koffie heb gedronken tijdens een van hun seminars.

Al met al verveel ik me dus niet. Ook wil ik deze blog een betere invulling en functie geven, want als experiment tijdens mijn studie zit het er nu op. Het is misschien interessant om nog eens uit een te zetten wat dit experiment dan heeft opgeleverd. Dat bewaar ik voor een andere blogpost. Nu ondertussen lekker aan de slag met de freelance klussen en op zoek naar een “echte vaste baan”.

Stay tuned!

Een tijdje terug las ik op de blog John van Dongen een blogpost tegen met bovenstaande video en waarin hij een stuk van een docente uit de Gelderlander citeerde. De docente pleitte daarin voor de mogelijkheden van het (beter) inzetten van multimedia en internet. Daarbij pleitte zo ook voor het doceren van nieuwe media aan de docenten, omdat ze nauwelijks op de hoogte zijn van de vele mogelijkheden van het internet en de relatie met mediawijsheid. Het stuk kwam me heel bekend voor, toen ik het artikel van de Gelderlander las. Even later drong het tot me door. Ik had zeker een maand eerder al contact met de docente, Ellen Tapia-Quilodrán, die mij toen mailde met de vraag of ze voor haar opiniestuk voor haar afstuderen, mocht citeren en verwijzen naar mijn blog en beachelor thesis “Leren met de www-factor“. De wereld blijkt soms klein te zijn en kom je uiteindelijk iets tegen wat beïnvloed is door iets wat jezelf eerder hebt gedeeld. De kracht van sociale media. Ellen Tapia-Quilodrán maakt in haar artikel een aantal scherpe punten over de huidige mediaeducatie-initiatieven. Op enkele punten wil ik dan ook even ingaan. Namelijk het gebruik van multimedia in het onderwijs en de plaats van web 2.0 in mediaeducatie. Ik citeer haar:

Er zijn steeds meer scholen die in het kader van het Studiehuis lesmethodes aankopen bij uitgeverijen waarbij een cd-rom wordt geleverd met interactieve lessen. Ondanks het pc-gebruik bij deze methodes blijft de informatievergaring en -verwerking vrij lineair. Er wordt informatie gegeven in de vorm van filmpjes en (gesproken) tekst, die vervolgens getoetst wordt door middel van vragen of een schrijfopdracht. Als al gebruik wordt gemaakt van internet gebeurt dat meestal met zoekmachines, in een uitzonderlijk geval wordt internetencyclopedie Wikipedia geraadpleegd. Het is te betreuren dat de mogelijkheden van internet niet optimaler worden ingezet binnen het onderwijs.

Ik kan me hier alleen maar bij aansluiten. In mijn tijd bij mijn studie Communication and Multimedia Design heb ik een paar keer te maken gehad met educatieve opdrachten, wat vaak een multimediale ondersteuning van de lessen in hield. Veel studenten en de niet nader te noemen educatieve uitgever (die iedereen wel kent) blijven vaak steken bij het copy-pasten van de lesinhoud uit de boeken, inclusief de meer-keuze-vragen om die vervolgens in een mooi vormgegeven omgeving of verhaaltje te plaatsen. Dit werkt echter niet en dat is wat educatieve games een slechte naam heeft bezorgd. We willen vaak de nieuwe middelen en media inzetten op de manier zoals we van het oude bekend mee bekend zijn. Dit is hoe een “design-patron” vaak verloopt. Zo ook met multimedia in het onderwijs. Het is een vergelijkbare manier hoe internet in de jaren ’90 van de vorige eeuw werd gebruikt voor e-commerce; het klakkeloos kopiëren van de folder naar het beeldscherm. Het is inderdaad jammer dat we met veel moeite nauwelijks vooruit komen in het onderwijs. Met betreft internet en informatievaardigheden blijven we vaak steken bij het gebruiken van zoekmachines en vormen van zoekopdrachten. En daarmee kom ik naar het volgend punt.

Internet is een ideaal medium voor kennisoverdracht en in te zetten voor alle schoolvakken. De leerling zou zich buiten de gebaande paden van de methodische (media-)educatie moeten kunnen bewegen. Zo heeft hij de mogelijkheid zijn talenkennis online toe te passen of gebruik te maken van web 2.0-toepassingen voor het vergaren, selecteren, ordenen, uitwisselen en verwerken van informatie die voor alle schoolvakken toepasbaar is. De wereld van web 2.0 opent deuren die het leeuwendeel van de digitale methodes van uitgeverijen gesloten laten en biedt leerlingen de mogelijkheid op wereldwijde schaal samen te werken met andere scholieren. Om leerlingen dit te kunnen laten doen, is het belangrijk dat zij leren welke bronnen betrouwbaar zijn en hoe zij relevante informatie uit de grote hoop moeten filteren.

Hulde! Ik kan me er alleen maar bij aansluiten. Bij mijn Masteropleiding Mediapedagogiek is dit mijn visie en kerndoel van mijn project die ik dat jaar heb gedraaid. Bij het ontwikkelen van een lessenreeks informatievaardigheden en internet ten behoeve van een medialeerlijn op een VO-school, heb ik dit ook als uitgangspunt genomen. Naast het gebruik van zoekmachines als Google, komen daar ook het gebruik van web 2.0 toepassingen aan bod voor het selecteren, opslaan en delen van informatiebronnen en maken leerlingen hun eigen “webstuk” in plaats van een werkstuk op papier die alleen de docent leest. Uiteindelijk moet dergelijke informatievaardigheden ook in dienste staan van andere vakken en profielen. Daarnaast is het een opstap naar een aanvulling op de medialeerlijn op het gebied van social media en internet. Het verband tussen de sociale media als het internet met mediaeducatie en mediawijsheid komt nog maar amper naar voren in de huidige initiatieven. Als dat echter wel gebeurt, dan gaat het meestal om veiligheid en de gevaren van het internet. Dat is natuurlijk ook belangrijk, maar er is veel meer dan dat, zeker op het gebied van onderwijs, zoals Ellen mooi aangeeft.

Media-educatie is nog geen verplicht vak, maar met het oog op de kennismaatschappij is het slechts een kwestie van tijd voordat dit wordt ingevoerd. De vraag rijst hoe scholen zich hierop voorbereiden, als zij dat al doen.

Media-educatie is inderdaad een vakgebied die steeds meer gewicht krijgt voor de algemene ontwikkeling van de toekomstige burgers in onze samenleving. Zeker gezien het feit dat wij onze werkelijkheid steeds meer baseren op basis op wat we waarnemen in onder andere de media, of te wel de “hyper-reality”.  Of het een apart vak moet worden, is nog maar de vraag. Beter kunnen de huidige vakken, met name zoals Nederlands en Maatschappijleer een “update” krijgen op de langere termijn.

Als docent in opleiding heb ik tijdens stages meegemaakt hoe de generatiekloof tussen docenten en leerlingen met de dag groeit. Terwijl leerlingen zich aansloten bij forums en nieuwsgroepen, vanuit de klas twitterden dat zij zich verveelden en krabbels achterlieten op de Hyvespagina van hun klasgenoten, leerden de docenten hoe zij hun e-mail moesten openen.

Dit is inderdaad een bekend beeld. Echter zie je vaak hoe docenten hier op reageren, namelijk verboden en blokkades, om zo een vorm van controle niet te verliezen, zoals we ook zien in de video.

Ik ben erg benieuwd hoe mediaeducatie zich in het onderwijs gaat ontwikkelen EN hoe mediaeducatie zich mee ontwikkelt met de ontwikkelingen van de nieuwe media. We schieten er immers ook weinig mee op, als we gaan onderwijzen hoe enkel de media van de afgelopen 50 jaar is geweest en niks tot weinig met de nieuwe en toekomstige media doen. Ik probeer daarin mijn steentje bij te dragen.

Ken jij ook voorbeelden van scholen die aan media-educatie doen? Als je in het onderwijs werkt, hoe gaan jullie daar dan mee om? Welke obstakels kom je tegen om nieuwe media te implementeren in het onderwijs, zoals in de voorbeelden van Ellen? Ik hoor graag jullie ervaringen.

Piep!….Piep!….. Piep!… Zo klonk ongeveer de afgelopen 2-3 maanden mijn blog die enkel nog aan de beademing lag. In al die tijd niks meer gepost op mijn eigen webstekje en kanaal. Schande eigenlijk…. en eigenlijk moet ik mijn excuses aanbieden aan mijn lezers die aangaven wel benieuwd naar een aantal zaken te zijn. Bij deze dus. Zo ben ik nog steeds een impressie en verslag schuldig van de MediaLab-avond in Enschede op 14 mei. De oplettende mensen hebben mij natuurlijk wel altijd kunnen volgen via Twitter.

Afronden Master Mediapedagogiek
Waar ben ik dan zo druk mee bezig (geweest) de laatste tijd? In eerste instantie is dat het afronden van mijn Masteropleiding Mediapedagogiek. Op dit moment ben ik met de laatste loodjes bezig en werk ik nog aan een implementatie advies voor een lessenreeks “webwijsheid en informatievaardigheden” voor een voortgezet onderwijs school die het volgend schooljaar daarmee gaat beginnen in kader van hun medialeerlijn. Dus echt vakantie is het voor mij nog niet, maar zo’n ramp is dat niet. In augustus zijn dan de laatste formaliteiten, zoals eindpresentatie en eindgesprekken en dergelijke. In de tussentijd ook diep aan het nadenken wat mijn volgende stap na mediapedagogiek zal zijn en waar ik me op wil gaan richten. In dat kader bedacht ik me dan ook…”wat doe ik met mijn blog die nog aan de beademing ligt?”

Euthanasie of reanimatie?
Over mijn project en mediapedagogiek later meer. Ik zal dan ook even ingaan op wat bevindingen die deed zoals bij de Medialab-avond. De vraag is nu wat ik met dit weblog ga doen. De stekker er uit?… Nou nee… ik denk dat een reanimatie het wel waard kan zijn. Ik dacht dat met de komst van MediaWijzer.net dat er een prominente blog op het gebied van mediawijsheid zou komen. Echter valt dat een beetje tegen. De website lijkt sinds de lancering wat stil de staan. Mogelijk zit die site aan de zelfde beademing als de mijne? Hoe dan ook, mij leek het wel een idee om mijn eigen blog in het teken van mediawijsheid en mediapedagogiek opnieuw leven in te blazen. Met een nieuwe insteek, een nieuw jasje en een portal voor mijn eigen bezigheden en gedachtes. Eigenlijk wat het had moeten zijn, maar verder dan een experiment voor mijn eigen opleidingen is het nooit echt gekomen, ondanks dat het wel interessante dingen heeft opgeleverd.

Dus ik haal de bezem door de blog en probeer er weer nieuw leven in te blazen en een nieuwe vorm te geven. Ik heb namelijk mijn blog niet voor niks. Hopelijk kan ik iedereen dan daar ook weer terug zien.

Het belooft een boeiende avond te worden, 14 mei in Enschede. Om een lang verhaal kort te maken, verwijs ik iedereen graag door naar onderstaande flyer van de medialabavond. Mijn vraag is nu natuurlijk: kom jij ook? . Misschien dan tot donderdag de 14e? Voor de mensen die het moeten missen zal ik later een verslag van het debat en de avond schrijven. Het wordt helaas niet gestreamd, bij het gebrek aan een internetverbinding.

Klik voor een grotere leesbare versie:

Gisteren Pauw en Witteman gemist? Hierbij dan het fragment over dit onderwerp

Stereotypen van de geslachten
Hanneke heeft een heel sterk punt, wanneer ze zegt (3:40 min)  dat de media eigenlijk een oud beeld van seks weergeven, of eigenlijk moet ik zeggen; de stereotypen van zowel man als vrouw. Ik zeg vaak dat de media onze maatschappij reflecteren en vergroten daarbij onze ideeën en idealen uit. Deze stereotypering houdt de volgende ideaalbeelden in. Het ideaalbeeld van de vrouw gaat voornamelijk over (uiterlijke) schoonheid, de verwachting van sensitiviteit en de waarde dat de vrouw beschermd en verzorgd hoort te worden (meestal door een man) en geen kans krijgt om mee te doen met de “boze buitenwereld”. In dit ideaalbeeld lag de oorsprong van de vrouwenemancipatie en de feministische beweging waar mevrouw Felten vast ook bij gerekend kan worden.
Voor de man geldt er een ander ideaalbeeld. Deze bestaat uit de ideeën dat de man “cool“, “stoer” en “hard” moet zijn, dat het geen gevoelens voor verdriet, angst en pijn mag uiten, moet hij een fascinatie voor geweld hebben, moet hij overheersen over anderen (waaronder zijn vrouw), macht en status verwerven en moet vooral “stoer” zijn (je mag geen “mietje” of een “watje” zijn). Dr. W. Pollak schreef een treffend boek over deze stereotypen genaamd: “De jongenscode“.
Zien wij nu een overeenkomt tussen deze conservatieve ideaalbeelden van man en vrouw en de discussie bij Pauw en Witteman? Ik wel. Namelijk dat er vrijwel alleen maar aandacht uitgaat naar het ideaalbeeld van de vrouw. De man en het bijbehorende ideaalbeeld bleven compleet buiten beschouwing.

De sensitieve man
Hooglerares en psychologe Elaine N Aron heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar de sensitiviteit van de mens (en andere dieren) en het verband daarmee met zijn of haar (sociaal) gedrag. (als je hier meer over wilt weten, raad ik je aan haar boeken te lezen.) Dr Aron geeft in een van haar boeken (the High Sensitive Person in Love) aan dat het ideaalbeeld van de vrouw grote valkuilen met zich meebrengt voor de vrouwen, zoals de kans veel te snel en te vroeg in een slecht huwelijk te raken zodat er voor haar wordt gezorgd door een man. Echter geeft ze ook aan dat het ideaalbeeld voor de man wel eens veel moeilijker en schadelijker kan zijn voor mannen die daar niet aan kunnen voldoen. De (hoog) sensitieve man met een rijk gevoelsleven is hier een goed voorbeeld van. Deze mannen die gedwongen worden hun sterke gevoelens te onderdrukken, moeten net zo “stoer” zijn als het ideaalbeeld die oa door de media worden geprojecteerd. Terwijl wij ons enkel zo druk maken (bij oa Pauw en Witteman) om hoe de vrouw door de media word geprojecteerd of om een tepel die in beeld komt voor 0,4 seconden, lijden over de hele wereld een groot aantal mannen in stilte onder het conservatieve ideaalbeeld van de man die vergroot geprojecteerd wordt door de media. Waarom wij het nooit hebben over hoe de man geprojecteerd wordt  door de media is voor mij een groot raadsel.

Mannenemancipatie
Ook de auteur Ted Zeff omschrijft in zijn boek “Overlevingsgids voor hoogsensitieve personen” welke waarden wij hebben bij sensitiviteit en hoe het ideaalbeeld hierover uit de maatschappij (die vervolgens uitvergroot geprojecteerd wordt door de media) juist voor mannen heel schadelijk kan zijn.
Het lijkt er op dat er zoveel aandacht naar het vrouwelijk ideaalbeeld gaat vanwege de vrouwenemancipatie en de nog steeds heersende opvatting dat vrouwen beschermd moeten worden, dus ook voor dit probleem. Erg jammer dat het hier enkel bij blijft. Het zou nuttig zijn wanneer er een mannenemancipatie zou plaats vinden in de maatschappij. De enkele voorzichtige verschuivingen dat mannen wel hun emoties mogen tonen worden vaak niet serieus of enigszins met een knipoog gebracht en worden er labels als “metroseksueel” of “homoseksueel” aan gegeven. Er jammer, want daar heeft het niks mee te maken.
In de media zien we de vrouw en de man geprojecteerd worden met “borsten en spieren”. Om de borsten maken wij ons nu erg druk, om de spieren nog niet. Wij geven wel de media de schuld als een jongevrouw onzeker bij een plastische chirurg zit voor een borstvergroting, maar amper wanneer een jongeman bij de sportschool aan het pompen is om maar zoveel mogelijk te lijken op al die mannelijke modellen in de media. Nee, dan vinden wij hem hoogstens een narcist, maar wijzen wij amper naar de media. Zo ook in de discussie bij Pauw en Witteman. De man en de mannelijke ideaalbeeld geprojecteerd door de media bleven buiten beschouwing. Sterker nog.. er zijn ook mensen die het aanleren en aanmoedigen van het mannelijk ideaalbeeld bij jongens juist willen stimuleren. Alleen vanwege het feit dat het “goed zou zijn” voor de ontwikkeling van jongens. (sorry docent Blogmania, ik kan me hier totaal niet in vinden)

Helaas. Hoewel Hanneke Felten een goed punt heeft over de beeldvorming van jongeren door de uitvergrote oude conservatieve waarden in de media, doet ze de redactie van Pauw en Witteman de helft van de jongeren (de jongens) te kort door zo’n sterke feministische eenzijdige standpunt in te nemen in het programma naar voren te laten komen.  Ik hoop dat onder andere ook de overheid (zoals het Ministerie OCW) dit inziet en het thema niet zo eenzijdig belicht laat zoals gisteren bij Pauw en Witteman het geval was. Misschien is het dan toch eens tijd voor een mannenemancipatie. Maar of dat zo snel mogelijk is in een maatschappij die zo sterk nog gedomineerd wordt door het mannelijk ideaalbeeld (met nadruk op het ideaalbeeld en niet de mannen) is maar de vraag. Immers, nog steeds hoor je nog zo vaak: Als je als vrouw fulltime wilt werken, ben je een slechte moeder en als je als man deeltijd wilt werken ben je niet ambitieus genoeg en een watje.

Ik zou alsnog graag willen weten hoe Hanneke Felten denkt over het mannelijke ideaalbeeld in de media en de mogelijke gevolgen daarvan (voor zowel mannen als vrouwen).

Ondertussen heeft Hanneke Felten haar reactie gegeven in de onderstaande berichten. Een mooi voorbeeld hoe snel dat tegenwoordig kan gaan met de hedendaagse (sociale) media. In dialoog en discussie gaan met iemand die je op tv hebt zien spreken is nog nooit zo laagdrempelig en makkelijk geweest.

Een tijdje geleden (3 weken lijkt toch vrijwel een eeuw terug in internettermen) bracht de Stichting Mijn Kind Online een onderzoeksrapport uit die het spelen van spelletjes op sites als spele.nl door kleine kinderen ter discussie stelde en als zeer gevaarlijk bestempelde door de aanwezigheid van enkele games met gewelddadige content. Direct na het verschijnen van de blogpost, lag het op ons bordje bij de Master Mediapedagogiek. Dit in het kader van het onderwerp, maar ook om eens kritisch te kijken naar onderzoeken van anderen en zo te leren door hun fouten of juwelen. Zo was het dat we vorige week dan het onderzoeksrapport doornamen en zowel de inhoud ter discussie stelden en ook keken of het onderzoek op een verantwoorde manier was uitgevoerd. Na een discussie die voor het werkelijk verschijnen van het onderzoeksrapport al gevoerd werd, gingen we in op het verzoek om eens het rapport te lezen. Mijn docent mediasociologie, mediainnovaite en docent in andere boeiende materie aka Blogmania deed deze week al uitgebreid en scherp verslag van onze conclusies en zijn eigen visie op het onderzoeksrapport. Zeker een aanrader. Daarnaast wil toch nog even mijn eigen gedachtes en kijk op het onderzoek op een rijtje zetten.

Kritiek op het onderzoek
Naast de vele genoemde punten van Blogmania had ik ook zeer zwaar mijn twijfels over het onderzoeksrapport. Terecht dat Blogmania opmerkt dat van onderzoeksmethodes, onderzoeksresultaten, bronnen en vragenlijsten nauwelijks enige sprak was of deze niet verder werden toegelicht en er veel uitspraken gedaan werden op basis van aannames. Nu zijn aannames niet perse een slecht fenomeen, maar het is wel jammer dat ze in dergelijke rapporten doordrenkt met (voor)oordelen als wetenschappelijk feit gepresenteerd worden. Kunnen we daarom spreken van een “onderzoeksrapport”? Ik denk het niet. Eerder een betoog of een analyse van Stichting Mijn Kind Online. Ik citeer Blogmania:

Los van de hierboven geconstateerde bevooroordeelheid van de auteurs, heb ik een aantal onderzoekstechnische problemen. Als lezer krijg ik heel veel niet te weten:
- bron vermelding van het basisrapport uit 2006 ontbreekt;
- er is sprake van een representatief onderzoek, maar ik heb geen informatie over wat er gevraagd is (link naar vragenlijst en resultaten ontbreekt), opbouw onderzoeksgroep etc. etc. 
- ik heb geen idee over de omvang van het probleem? Wat is het aandeel “schadelijke” spelletjes op bv www.spele.nl ? Dit is voor mij wel een wezenlijk probleem, want er lijkt veel aan de hand, maar wat dan?
- er zijn twee deskundigen ingevlogen die elkaar, heel bijzonder flink tegenspreken (op het gebied van hoe categoriseer je een bepaald spelletje);
- de voorbeelden die de auteurs in het rapport gebruiken gaan zelden over voorbeelden die gerelateerd zijn aan het onderwerp. De twee voorbeelden in de Inleiding van het onderzoek zijn heel bijzondere situaties: de een behelst een spelletje waarin Hitler neergeschoten moest worden en de moeder “dat smakeloos vind”, de ander een Gilles de la Tourette-patiente dat schrikt van iets (niet beschreven) dat in een spelletje gebeurd. Tsja als dat de voorbeelden zijn?

Het is jammer dat de aannames van Stichting Mijn Kind Online onderzoektechnisch slecht te onderbouwen zijn op basis van dit rapport. Dat is jammer, want ik denk wel dat de stichting een interessant punt te pakken heeft in het onderwerp. Het roept bij mij allerlei vragen op die misschien nader onderzocht kunnen worden en punten om ter discussie te stellen voor dergelijke site. Zo ben ik erg benieuwd naar het klik- en surfgedrag van deze kinderen en vraag me af of grote commerciële advertenties wel verantwoord zijn voor deze sites waar kleine kinderen komen. Dergelijke punten die in het rapport zijn genoemd zijn dan ook voornamelijk interessant vanuit een oogpunt van interaction design voor kindersites. Enkele games op de sites vind ik ook “smakeloos“. Daar ben ik eens met de stiching, maar ik kan moeilijk de vinger leggen welke gevolgen dit werkelijk kan hebben voor kinderen en hoe deze games kinderen beinvloeden. Dit kan Stiching Mijn Kind Online ook niet op basis van het gevoerde onderzoek en het gepubliceerde onderzoeksrapport. Een gemiste kans naar mijn mening, want net als mijn docent Blogmania roept het mij meer vragen dan antwoorden op. 

Kijkwijzer
Moeten we dan vanaf nu de grote blokkeerknop plaatsen op site als spele.nl? Ik denk het niet. Laten we vooral niet overhaaste conclusies trekken op basis wat dit onderzoeksrapport te melden heeft. Het rapport werkt toe naar een kijkwijzer voor games op het internet. De werkelijke achterliggende gedachte hiervan is dat het een verwachting schept over de inhoud. Als je gewaarschuwd wordt dat iets eng kan zijn, dan schijnt het minder hard aan te komen dan wanneer je dit niet verwacht. Voor een deel mischien waar, maar heeft het werkelijk zoveel zin? Is een label plakken echt een goede aanvulling of zijn er tegenwoordig vooral op digitaal gebied niet veel betere alternatieven? Uiteindelijk hoop ik dat de kunstmatige intelligentie zo groot wordt dat de computer met suggesties en alternatieven voor games komen die beter bij het kind passen. Maar dan nog… op basis waarop baseren wij dat en wie doet daar uitspraken over? De VVD pleit voor een “rode knop” op videogames waarmee gebruikers, ouders, leraren en dergelijk direct een “klacht” kunnen indienen over de game. Een dergelijke user-generared systeem die feedback (beter dan enkel een klacht) kan leveren over een game van ouders en verzorgers lijkt me een hele interessante optie. In veel websites zit immers een dergelijke feedbackloop voor hun content. Toch moeten we erg oppassen wat wij met dit systeem zouden doen en welke waarde wij er aan hechten, maar ik denk zeker dat het meer kan opleveren dan enkel een label over de inhoud van een game. Leuk initiatief van Stichting Mijn Kind Online voor het streven van een kijkwijzer, maar ik denk dat we meer out of the box en verder moeten denken dan dat.

Waarde en vervolgonderzoek
In groffe algemene lijnen haal ik de volgende punten en vragen uit het hele verhaal.

• Het rapport van Stichting Mijn Kind Online laat onderzoektechnisch wat steken vallen. Veel gegevens en relevante informatie missen. Het is gewenst deze onderzoeksgegevens, vragenlijsten, bronnen en ander materiaal beschikbaar te stellen voor geïnteresseerden als ons (en andere ouders en verzorgers.) Daarbij moeten de conclusies gebaseerd zijn op deze feiten en niet op aannames en meningen. Deze aannames en meningen mag je gerust verkondigen en verspreiden, maar dat zou ik niet in een dergelijke mate in een onderzoeksrapport doen. De wetenschappelijke geloofwaardigheid gaat er helaas mee onderuit. 
• Het rapport zou een goede aanzet kunnen zijn voor ontwerpers om beter na te denken over het ontwerp van spelletjessites. Sommige websites kunnen verbeterd worden op de gebruiksvriendelijkheid voor kinderen. 
• Ik ben met de Stiching Mijn Kind Online eens over de mening dat een aantal spelletjes op de sites “onsmakelijk” zijn. Ook ik heb mijn twijfels over de voorbeelden die zij noemen. Echter had ik een onderbouwing en een schaal willen zien van dit probleem en die mis ik nu nog steeds. Ik kan moeilijk bepalen welke waarde ik moet geven aan de uitspraken in het rapport.
• Het rapport roept her en der punten ter discussie aan die verder verkent en onderzocht kunnen worden. 
• Het valt me op dat we zeer regelmatig hebben over de mogelijke gevolgen van “schadelijke (geweld en seks) inhoud” van fictieve games voor kinderen. Ik ben toch wel erg benieuwd waarom ik dergelijke geluiden niet hoor over bv het journaal? Blijkbaar maken we ons wel druk over de invloed van games waar helemaal (nog) geen bewijzen voor zijn, maar niet over open gereten Palestijnen in het journaal van 6 uur, open hart operaties in Trauma programma’s na de soaps en ander blood and gore op televisie die vaak ook gezien worden door onze kinderen. Waarom is deze discussie altijd zo gefocused op alle negatieve gevolgen van games? En waarom hebben instanties als Stichting Mijn Kind Online amper over de positieve gevolgen voor mogelijke leereffecten van games? Zou erg nuttig kunnen zijn voor bv (serious) gaming in het onderwijs. Ik zie in de hele toon van het verhaal toch wel weer een paralel naar het verhaal van Steven Johnson over lezen en games.
• Daarnaast wakkerde Stichting Mijn Kind Online wel de discussie aan over games en geweld bij ons in de klas.

Ik hoop dat we allemaal leren van deze punten en er waarde uit kunnen halen. Ik moet over het algemeen mij aansluiten bij het verhaal van mijn docent Blogmania. Toch wil ik de Stichting Mijn Kind Online ook niet ontmoedigen in hun werk en aanmoedigen in de boven genoemde punten. Mijn gevoel zegt namelijk dat ze ergens een goede punt ter discussie en onderzoek hebben. Echter is het jammer dat het nog niet goed onderbouwd kan worden zoals ik gehoopt had. Tot zover zeg ik ook graag: speel eens gerust een computerspelletje met je kind.

Doorverwezen stukken in dit artikel:
- Blogmania; Wat is dat eigenlijk? Next Level?
- Stichting Mijn Kind Online; Spelletjes-websites zijn niet geschikt voor jonge kinderen

Via Twitter kwam ik op de blog terecht van @essen2punt0 en via daar naar een blog genaamd Astrids Scribbles. Daar werd ik verwezen naar een blogpost over de waarde van klassieke media, de verpaupering door nieuwe media en hoe slecht het wel niet gaat met onze jongeren die opgroeien met deze media. @essen2punt0 had al uitgebreid gereageerd op deze blogpost vol vooroordelen over nieuwe media. Toch wil ik zelf ook even een duit in de zak doen, want “mijn broek zakte me bijna af” na het lezen van de post van Astrid en het brengt een aanleiding om na te denken en te discussiëren over de rol van internet op school en in mediaeducatie. 

Met de meeste stellingen kan ik het niet zo mee eens zijn. Want wat kunnen we kort samengevat halen uit de blogpost van Astrid? Als ik alles zo zou moeten geloven dan lijken onze jongeren lui te worden door de nieuwe media als het internet. Deze “nieuwe media” (in het geval van haar blogpost het internet), die geen diepgang kennen, waarmee jongeren alleen maar knippen en plakken, die totaal geen informatie kunnen interpreteren afkomstig van het internet, jongeren lijken dom te worden door het internet en alleen “klassieke oude media” zouden onze jongeren nog kunnen redden. Het geheel komt op mij wat paniekerig over. Het zijn vergelijkbare argumenten die men ook gaf over deze “klassieke oude media” toen deze nog als “nieuwe media”  werden beschouwd. Lezen maakte je dom en je raakte er door geisoleerd, strips waren slecht voor je hersenen en televisie zou de families in het land uit een laten vallen en iedereen zou nog alleen als zombies voor een scherm zitten, zei men vroeger. Eigenlijk zou de wereld allang vergaan moeten zijn… dus klopt deze scenario dit keer wel? Ik neem wat stellingen onder de loep.

Het is inmiddels wetenschappelijk bewezen…dat leerlingen het niet zo nauw nemen met het kritisch beoordelen van de informatie die zij gebruiken voor werkstukken of onderzoeksverslagen. Ze zijn in de veronderstelling dat internet de waarheid is en kijken niet verder dan de eerste 10 hits: een ranking, die gebaseerd is op populariteit. En de stelling hoe populairder, hoe betrouwbaarder gaat voor het internet helaas niet op.

Amerikaanse WO I propaganda; "oude klassieke media"

Zo’n beetje de enige bewering die met wetenschappelijk onderzoek wordt geprobeerd te onderbouwen. Je kan je afvragen hoe dat onderzoek is gehouden, maar laten we eens aannemen dat dit onderzoek de “waarheid” spreekt. Wat schieten we er dan mee op? Juist.. vrij weinig. Het is oud nieuws. De bewering dat alleen leerlingen alles op het net als “waarheid” aannemen is ook niet helemaal correct en durf ik wel ter discussie te stellen. Volwassenen doen het immers ook vaak genoeg. Sterker nog; toen in de vorige eeuw een Amerikaans radiostation de berichtgeving gaf dat het land onder aanval lag van buitenaardse wezens, was vrijwel het hele land in rep en roer. Vol verbazing zag het radiostation dat vrijwel iedereen geloofde wat uit dit doosje kwam, voornamelijk ook volwassenen. Dus wat is er nou veranderd vergeleken met de “oudere klassieke media”? Vrij weinig. In de jaren ’40 van de vorige eeuw namen verschillende partijen dankbaar gebruik van de eenzijdig massacommunicatie die de media kon uitzenden over een volk. Iedereen heeft in de geschiedenislessen vast wel geleerd over de propagandamachines van oa Hitler, Stalin, maar ook onze eigen “westerse wereld”. Deze “klassieke oude” media werd als de enige waarheid geslikt door vrijwel het hele volk. Nu zijn de propagandamachines uit de Tweede Wereldoorlog misschien wel een extreem voorbeeld, maar laat het duidelijk zijn dat deze “klassieke oude media” met hun eenrichting massacommunicatie en “auteursrechten” ook lang niet altijd de waarheid spreken en de “diepgang” hebben zoals wordt beweerd. Ik kan dus ook wel gaan zeggen dat de oudere generatie het niet zo nauw neemt/nam met het kritisch beoordelen van informatie via deze “oude klassieke media”. Wat in een onderzoeksrapport staat, is gelijk de waarheid, zonder te kijken naar de onderzoeksmethodes en contexten waarin het is uitgevoerd. Of zoals sommige mensen uit de generatie van mijn opa zouden zeggen “Het is zo, want het was op tv!“. Het zelfde zeggen sommige mensen zelfs nog steeds over de krant. In de bewering dat jongeren informatie uit de nieuwe media niet goed kunnen beoordelen zit wat in, maar dat is geen nieuws en je kan daar de “nieuwe media” niet de schuld van geven en daarmee kom ik tot het volgende punt.

Docenten doen hun best…om leerlingen uit dat spoor van internet te trekken. Maar als ze eisen dat leerlingen gedegen onderzoek doen en de achtergronden van hun internetinformatie opzoeken, stuiten ze op een muur van weerstand. Wanneer docenten vervolgens wijzen op die klassieke media en die leerlingen confronteren met de kwalitatieve resultaatverschillen, gaat er vaak een wereld voor hen open.

Hier gaat het dan ook fout, naar mijn idee. Docenten moeten niet proberen “de leerlingen uit het spoor van het internet te trekken.” Het onderwijs (en daarmee ook de docenten) moet eens zijn verantwoordelijkheid nemen en leerlingen leren het medium van het internet op een correcte manier te gebruiken. Dit is ook wat in het onderwijs vaak fout gaat, omdat maar weinig docenten dat kunnen. Verder dan het gebruiken van de zoekmachine Google, komen de meeste scholen dan ook niet. Daar gaat de conclusie van bovenstaand onderzoek van de Open Universiteit Nederland dan ook fout.  Ik durf amper woorden als “crowdsourcing” en “wikinomics” in mijn mond te nemen, omdat men blijkbaar soms denkt dat Google alles is op het internet en het enige tool is om leerlingen mee te leren laten werken. Helaas is het internet meer dan dat en moet het in een bredere context worden gezien dan een digitaal archiefkast waarin je kan zoeken met Google. Die vergelijking moet ook niet langer worden gemaakt, omdat digitale informatie een hele andere en rijkere dynamiek heeft dan de artikeltjes in een archiefkast. Deze andere eigenschappen van informatie en hoe social software voor mediaeducatie in gezet kan worden, heb ik ook eerder behandeld in “Leren met de www-factor“. Over de zogenoemde “kwaliteitsverschillen” heb ik ook zeer mijn twijfels. De oude klassieke media bieden mij geen enkele of weinig manieren om te achterhalen hoe informatie in deze media tot stand zijn gekomen. Ik moet maar aannemen dat het artikel in de encyclopedie de waarheid spreekt en dat (bijvoorbeeld) Pluto nog steeds een planeet is. Wikipedia bied mij wel deze mogelijkheden en directe verwijzingen en kan ik zelf beter beoordelen wat de waarde is van een artikel. De vele ingebouwde feedbackloops in de tweezijdige nieuwe media kunnen zo zeer waardevol zijn. Dat is een informatievaardigheid voor nieuwe media die leerlingen zouden moeten leren. Het is te kortzinnig om te beweren dat de informatie in de “klassieke oude media” meer diepgang zou hebben en nauwkeuriger is dan de “nieuwe media”. Elk medium heeft zo zijn sterke en zwakke punten en de een is niet perse beter dan de ander. Gebruik ieder medium en tool waar het sterk voor is. Daar hebben niet alleen de jongeren een hoop in te leren. Je slaat ook geen spijkers in de muur met een zaag, omdat je daar toevallig mee bent opgegroeid. 

De docent
Je kunt natuurlijk een principiële discussie voeren over de vraag óf er sprake is van een probleem. Als docenten de achteruitgaande kwaliteit van de knip-en-plak verslagen accepteren, dan zijn we klaar. Of moeten we docenten (blijven) aanspreken op hun verantwoordelijkheid?

Dit lijkt me nu dan ook zeer duidelijk. Als antwoord op de laatste vraag: Nee, het onderwijs moet zelf eens de verantwoordelijkheid nemen en deze nieuwe media op een juiste en kritisch constructieve manier integreren in hun mediaeducatie. Niks doen en maar klagen over de jeugd is de manier om het niveau van het onderwijs naar beneden te halen.

De leerling
Er groeit een generatie op die de alternatieven van internet niet kent en niet weet welk medium je voor welk doeleinde gebruikt. Lopen zij ‘schade’ op als ze dat niet meer leren? Waarin zit die schade? En hoe zouden we ze dat weer kúnnen leren?

Een groot woord om te beweren dat deze generatie geen alternatieven kent van het internet. Natuurlijk kennen ze die wel. De vraag is of ze die gebruiken of überhaupt willen gebruiken. Ook een grote bewering om te zeggen dat ze niet weten welk medium ze moeten gebruiken voor welke doeleinde. De “oudere generatie” weet het soms nog slechter, als ik het aanbod voor allerlei cursussen, opleidingen en websites bekijk over hoe om te gaan met al deze media en middelen en de grote stroom van informatie. Je kunt dan ook zeggen dat de jongeren lui zijn, maar ik zou het net als @essen2punt0 liever “slim” willen noemen. Immers gaat het straks in de toekomst niet om “harder werken”, maar om “slimmer werken” als ik mensen als Martijn Aslander mag geloven (wat ik dus ook doe). Het is een kwestie van balans tussen snel en vluchtig lezen en diep en nauwkeurig en kritisch lezen. Ben je alleen het laatste aan het doen, dan zie je namelijk geen patronen en structuren meer en mis je ook zaken. Dat is de “schade” die we oplopen als we de ouderwetse arrogantie behouden.

Kortom; welke waarde moeten we geven aan de blogpost van Astrid? Net als @essen2punt0 het vermelde, deed het me denken aan werkelijk alle mogelijke clichés die over elk nieuw media in de loop van de geschiedenis is gegeven. Cliches zoals ze ook zijn verwoord door Steven Johnson. Ook ik neem dan even zijn filmfragment “if books came after games” op in deze blogpost. Vergaat de wereld dan binnenkort en veranderen onze kinderen in luie mensen door de nieuwe media? Nee hoor! Geen reden tot paniek. Niet zolang het onderwijs zijn verantwoordelijkheid en de wens van het Ministerie OC&W opneemt om mediaeducatie een waardige plaats te geven binnen het curriculum. Nieuwe media verdienen daar hun eigen verdiende plaats en meerwaarde in en moet verder gaan dan “zoeken via Google” en “pas op voor enge mensen op MSN“. Dankzij de nieuwe media kan ik juist veel beter informatie interpreteren dan enkel de “klassieke oude media” aka de krant of een enkel boek of artikel. Ik heb een veel groter “holistisch” perspectief op de “werkelijkheid” door de nieuwe media, integendeel bij “klassieke oude media” die te fragmenteert is, te beperkt en zo nu en dan ook te kortzinnig. Zit ik dan alleen maar achter een scherm? Nee hoor,.. regelmatig lees ik ook gewoon een boek of een krant of kijk ik naar de televisie. Crossmediaal noemen ze dat. Want er is geen sprake van “oude” en “nieuwe” media. Er zijn geen twee kampen. Er is gewoon “de media”.

Over een ding zijn we het denk ik wel eens. De jeugd moet leren om informatie uit nieuwe EN oude media goed te kunnen interpreteren. Ik hoop dan ook dat de mediacoaches in Nederland de nieuwe media hun waardige en verdiende plaats geven en niet telkens wordt afgedaan met “eng”, “boe” en “slecht” zoals ik dus wel vaker lees. Om dan de vraag van @essen2punt0: te beantwoorden: Nee, we kunnen onze ouderwetse arrogantie niet langer veroorloven. Geef de nieuwe media de plaats in mediaeducatie die het werkelijk verdient. 

Op het moment ben ik met een middelbare school daar hard mee aan het werk. Zij zien dat mediaeducatie met internet verder kan en moet gaan dan zoeken via Google en daar help ik hun graag bij. Samen bouwen we dan ook aan een volledig en eigentijds mogelijk traject voor mediaeducatie met respect voor elk medium en hun gebruikers, ook de nieuwe media.

Verder sluit ik me ook aan bij de post van @essen2punt0. Ook zeker de moeite waard om er eens naast te leggen. Want het is inderdaad heel spannend… om anders te denken.

edit: ook sluit ik me aan bij de post van Moqub

Als  ik de kalender van de NHL mag geloven dan is vandaag officieel de voorjaarsvakantie begonnen. Toch weerhoudt me dat niet om nog wat te gaan bloggen en te werken aan een aantal dingen. Maar nu eerst eens een verhaal die me over een aantal dingen aan het denken heeft gezet. Even wat gedachtes over het volgende.

Afgelopen week was ik in gesprek met de projectleider van een mediaeducatie traject op een middelbare school waar ik nu mee samenwerk. Laten we hem even “meneer H” noemen.  Terwijl wij enkele ideeën doornamen voor hun traject op online gebied vertelde meneer H hoe een van zijn leerlingen hem “gepimpt” had op Hyves. Meneer H is zelf geen Hyves gebruiker (al hoewel vrijwel iedereen in zijn klassen wel), maar opeens was hij toch te vinden op dit sociaal netwerk. Een van zijn leerlingen had een pagina over hem aangemaakt en gevuld met informatie, foto’s en meer van deze leraar en het was open te bezoeken voor iedere bezoeker. Een van zijn andere leerlingen had hem verteld: “U komt er nog goed vanaf meneer,… u moest eens weten wat er soms over andere leraren wordt gezegd en gedaan op Hyves“. De betreffende pagina is ondertussen verwijderd van Hyves en de betreffende leerling wordt op zijn fouten en verantwoordelijkheid aangesproken. Toch zette het mij wat aan het denken…

Eigenaardig vond ik het. Waarom zou een leerling de behoefte hebben om zijn leraar zo te profileren? Was de leraar vervelend? Meneer H vertelde dat hij wel goed met de jongen kon opschieten, dus toch vond ik het een apart verhaal, ook aangezien er niet echt schokkende zaken verteld werden over de leraar op de Hyve. Was het “stoerdoenerij” of een poging om te treiteren? Digitaal pesten blijft dus niet enkel beperkt tot medeleerlingen? En hoe kunnen docenten zich hier tegen verdedigen dat hun digitale identiteit door leerlingen wordt vormgegeven? En als leraren wel actief zijn in sociaal netwerken, hoe moeten ze dan omgaan in die omgevingen met leerlingen? We hebben het al eerder over de site beoordeelmijnleraar gehad, maar dit vind ik wel een ander verhaal. 

Het blijkt dan wel weer hoe groot de impact van de virtuele wereld en digitale identiteit kan zijn op het dagelijkse en fysieke leven, ook al doe je er aan mee of niet. Iemand anders kan voor jou je digitale identiteit bepalen als je zelf er geen invloed op uit oefent. Leraren die veel te maken hebben met de jeugdigen die actief zijn in deze virtuele werelden en netwerken, kunnen hier wel eens extra kwetsbaar voor zijn. De virtuele wereld is de schoolplein van vroeger waar leerlingen hun genoegen en ook hun ongenoegen uiten over hun leraren. Fysieke grenzen als muren en hekken zijn er niet meer en bepaalde zaken zijn makkelijker terug te vinden. Waarschijnlijk komt hier ook de “angst” vandaan voor sites als beoordeelmijnleraar.nl

Toch vraag ik me ook af of leerlingen die zulke dingen doen werkelijk weten waar ze mee bezig zijn en welke consequenties het kan hebben voor anderen en voor hun zelf. Het geeft voor de virtuele wereld een hele andere invulling over “mediawijsheid” dan de audiovisuele media. Voor meneer H en mij was het op dat moment dan ook stimulans om deze vormen en invulling van mediawijsheid te onderzoeken en te integreren in hun mediaeducatie traject. Een passend en direct antwoord over hoe een school als hun moet omgaan met dergelijke zaken als de nep-profiel op Hyves, had ik op dat moment niet klaar liggen. Het is wel wederom waar media en onderwijs en pedagogiek bij elkaar komt, dus misschien eens de moeite waard om het ter discussie te stellen bij mijn medestudenten. 

Maar hoe zit het elders? Heb jij ook ervaring met een dergelijke zaak of identiteitsdiefstal of wil je er iets over kwijt? Dat het ook anders kan, ben ik me goed van bewust, maar het lijkt dat dergelijke verhalen mij steeds meer bereiken.

Ik heb in ieder geval al mijn naam geclaimd bij Facebook waar ik nog niet bij aangesloten zat…maar met al die netwerken.. waar leg je voor jezelf dan een grens?

.. met die conclusie sloten wij afgelopen woensdag met de klas van mediapedagogiek een bezoek af aan Hans Mestrum die werkzaam is aan de HAN; Hogeschool Arnhem en Nijmegen, afdeling techniek. In het kader van ons vakgebied “mediainovatie” gingen wij op bezoek bij Hans om eens te kijken wat Hans doet met nieuwe media en wat hem bezig houdt. Gelukkig had ik samen met de andere mensen die uit Leeuwarden kwamen niet te veel gemist door een vertraging met de trein. Wie is Hans en wat hebben we van hem geleerd? Lees dan gerust verder.

De case Hans
Hans is blogger, vlogger, podcaster en meer en past dit allemaal toe bij de HAN. Hans is op een (voor veel mensen) alternatieve manier bij de HAN gekomen. Geen vacature, functieomschrijving en sollicitatie, maar gewoon lekker Twitteren en bloggen. Zijn komst bij de HAN werd een ware Twitter-case. De HAN was rijp om nieuwe media te omarmen en via deze media hun doelgroepen en mensen te bereiken. Tot zover zijn de ervaringen van Hans met nieuwe media bij de HAN vooral positief. Enkele effecten die hij noemt is dat men meer trots is op hun werk, dit graag willen uitdragen en men meer betrokken is bij de instantie door de transparante opstelling. 

Zijn verhaal
Bovenstaand de keynote van Hans met de rode draad van het verhaal, want natuurlijk deelt Hans zijn keynotes via slideshare. Groot pluspunt vond ik dat het niet enkel over techniek ging, maar ook over mensen, duurzaamheid en maatschappelijke ontwikkelingen en de dynamiek van de nieuwe media met de gevolgen daar van. Dat zijn de essenties waar het werkelijk om hoort te gaan voor een mediapedagoog, niet louter wat techniekjes.

Het verhaal heb ik in grote lijnen al vaker gehoord en vernomen tijdens mijn studie bij CMD ,maar het was erg prettig om even een opfrissing te krijgen en weer contact te krijgen met de essentie om die vervolgens weer uit te dragen. Ik heb uit het verhaal van Hans wel een aantal punten meegekregen die me de aandacht trokken en me vragen stelden voor mijn activiteiten bij de Master Mediapedagogiek.

Enkele punten zijn

Nieuwe media komt op vanuit de onderstroom. Veranderingen komen van onderaf door mensen die er enthousiast mee aan de gang gaan. Veranderingen met nieuwe media komen moeilijk vanuit bovenaf in een organisatie. Daarmee ontstaat ook een nieuw vorm van leiderschap. Een faciliterende leider. Geef de mensen de tools en de mogelijkheden en “laat het maar gebeuren”. De HAN was daar rijp voor. De vraag is alleen hoe je zoiets laat gebeuren op een middelbare school waar je met deze media aan de gang wilt gaan met leerlingen voor een mediaeducatie traject. Lang niet elke school is zo ver als de HAN en legt druk van bovenaf om veranderingen met nieuwe media te vergeefs te controleren of te weren. Veranderingen met nieuwe media moeten vanuit een pull-beweging komen en geen push-beweging, maar dan moet dit ook mogelijk worden gemaakt.

De veranderde maatschappij. Nieuwe media heeft een grote impact op de maatschappij, op bestaande opvattingen en paradigma’s. Zie voor enkelen de slides van Hans. Voor mediapedagogen van groot belang om de gemedialiseerde maatschappij te begrijpen en zaken ook op een hoger en filosofisch niveau te kunnen bevatten. 

Daarmee bestaat de Net-generatie wel, ondanks dat jongeren media heel divers of soms niet gebruiken. Hun maatschappelijk kader en leefomgeving worden er wel veel door beïnvloed. 

Leren verandert. De dynamiek van de nieuwe media maakt leren op vele andere manieren mogelijk. We moeten onze opvattingen over leren misschien wel herdefiniëren. 

Conversatie en samenwerken. Nieuwe media en hun dynamiek draait om conversatie en samenwerking. Het web is geen groot archiefmap met artikelen, maar door de verbindingen vormt het een collectief gesprek. Bloggen en Twitter is daar een goed voorbeeld van. Het stelt mij vragen over hoe internet op school geplaatst moet worden en welke informatievaardigheden de leerlingen zouden “moeten” leren. Ik deed daar al eerder uitspraken over. Laten we in mediaeducatie vooral niet vergeten dat nieuwe media als het internet andere eigenschappen en dynamiek hebben, die je enigzins moet kunnen interpreteren om informatie op waarde te schatten. Dat zou een van de speerpunten moeten zijn waar “webwijsheid” zich bezig mee moet houden, naast alle beschermende houdingen over veiligheid en gevaren (wat uiteraard ook een plaatst moet hebben).

Verbondenheid. Media en digitale technologie verbinden zich steeds meer met elkaar. Iets wat met “analoge” technologie niet mogelijk was. Ook dit heeft invloed op de net genoemde informatievaardigheden. Ook staat het verbinden van mensen centraal in de media. Mogelijkheden voor delen en co-creatie groeien en krijgen een grotere rol.

Nieuwe media gaat om mensen. De mens staat centraal. Daarom ook blij om te horen dat in het verhaal van Hans het niet enkel over techniek ging. Toch wel de kern van een opleiding als mediapedagogiek.

Al met al waren er veel bekende punten die ik ook al eerder aanhaalde in mijn stuk “Leren met de www-factor”. Zoals ik zei was het een fijne verfrissing en hoop ik dat wij zelf in de klas ook het een en ander van hebben opgestoken. 

Hans, bedankt voor je verhaal en het delen van je kennis en energie. Ben benieuwd of er nog mensen zijn die nog iets hebben aan te vullen aan je verhaal en punten. In kader van co-creatie uiteraard . 

Dus bij deze pleit ik, net als mijn eigen docent voor iedere school een Hans.