Train more to impress; het mannelijk ideaalbeeld in de media
Geschreven op: April 4th, 2009 | door: Jeroen | in: maatschappij, mediapedagogiek, mediawijsheid, opvoeding, sociologie en filosofie | Tags: feminisme, ideaalbeelden, internet, mediapedagogiek, onderwijs, seksualisering | 5 reacties »Gisteren stond bij Pauw en Witteman onderandere het thema van de seksualisering van de media op de agenda. Hanneke Felten gaf de resultaten van een onderzoek naar jongeren en de seksualisering van de media in opdracht van minister Plasterk. Een van de conclusies is dat het stereotype beeld van seks die door de media wordt gegeven, erg sterk leeft onder jongeren. Een voorbeeld hiervan is dat jongeren lijken te denken dat jongens altijd seks willen, meisjes de grenzen moeten aangeven en dat jongens “stoer” zijn als ze met veel meiden het bed hebben gedeeld en meiden een “hoer” als ze met veel jongens de lakens hebben gedeeld. Tot zover kan ik het nog begrijpen. We krijgen echter vervolgens een grote discussie rondom het stereotype vrouwelijk schoonheidsideaal in de media en hoe schadelijk dit wel niet is voor vrouwen. Dat kan ik me goed voorstellen, maar wederom zoals zo vaak vraag ik me af waarom de jongen/man en de daarbij behorende ideaalbeeld totaal buiten beschouwing wordt gelaten. Ik hoor uit de mond van Hanneke Felten wel een sterk feministisch standpunt. Hoewel ik vaak ook zo kan walgen van overdreven magere neppe plastic ideaalbeeld van de vrouw, vind ik het erg jammer dat wij niet verder komen dan dat. Waarom moet de discussie altijd over de vrouwen gaan (vaak bescherming daar van) en wat betekent het ideaalbeeld van de man in de media nou eigen voor jongens en mannen?
Gisteren Pauw en Witteman gemist? Hierbij dan het fragment over dit onderwerp
Stereotypen van de geslachten
Hanneke heeft een heel sterk punt, wanneer ze zegt (3:40 min) dat de media eigenlijk een oud beeld van seks weergeven, of eigenlijk moet ik zeggen; de stereotypen van zowel man als vrouw. Ik zeg vaak dat de media onze maatschappij reflecteren en vergroten daarbij onze ideeën en idealen uit. Deze stereotypering houdt de volgende ideaalbeelden in. Het ideaalbeeld van de vrouw gaat voornamelijk over (uiterlijke) schoonheid, de verwachting van sensitiviteit en de waarde dat de vrouw beschermd en verzorgd hoort te worden (meestal door een man) en geen kans krijgt om mee te doen met de “boze buitenwereld”. In dit ideaalbeeld lag de oorsprong van de vrouwenemancipatie en de feministische beweging waar mevrouw Felten vast ook bij gerekend kan worden.
Voor de man geldt er een ander ideaalbeeld. Deze bestaat uit de ideeën dat de man “cool“, “stoer” en “hard” moet zijn, dat het geen gevoelens voor verdriet, angst en pijn mag uiten, moet hij
een fascinatie voor geweld hebben, moet hij overheersen over anderen (waaronder zijn vrouw), macht en status verwerven en moet vooral “stoer” zijn (je mag geen “mietje” of een “watje” zijn). Dr. W. Pollak schreef een treffend boek over deze stereotypen genaamd: “De jongenscode“.
Zien wij nu een overeenkomt tussen deze conservatieve ideaalbeelden van man en vrouw en de discussie bij Pauw en Witteman? Ik wel. Namelijk dat er vrijwel alleen maar aandacht uitgaat naar het ideaalbeeld van de vrouw. De man en het bijbehorende ideaalbeeld bleven compleet buiten beschouwing.
De sensitieve man
Hooglerares en psychologe Elaine N Aron heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar de sensitiviteit van de mens (en andere dieren) en het verband daarmee met zijn of haar (sociaal) gedrag. (als je hier meer over wilt weten, raad ik je aan haar boeken te lezen.) Dr Aron geeft in een van haar boeken (the High Sensitive Person in Love) aan dat het ideaalbeeld van de vrouw grote valkuilen met zich meebrengt voor de vrouwen, zoals de kans veel te snel en te vroeg in een slecht huwelijk te raken zodat er voor haar wordt gezorgd door een man. Echter geeft ze ook aan dat het ideaalbeeld voor de man wel eens veel moeilijker en schadelijker kan zijn voor mannen die daar niet aan kunnen voldoen. De (hoog) sensitieve man met een rijk gevoelsleven is hier een goed voorbeeld van. Deze mannen die gedwongen worden hun sterke gevoelens te onderdrukken, moeten net zo “stoer” zijn als het ideaalbeeld die oa door de media worden geprojecteerd. Terwijl wij ons enkel zo druk maken (bij oa Pauw en Witteman) om hoe de vrouw door de media word geprojecteerd of om een tepel die in beeld komt voor 0,4 seconden, lijden over de hele wereld een groot aantal mannen in stilte onder het conservatieve ideaalbeeld van de man die vergroot geprojecteerd wordt door de media. Waarom wij het nooit hebben over hoe de man geprojecteerd wordt door de media is voor mij een groot raadsel.
Mannenemancipatie
Ook de auteur Ted Zeff omschrijft in zijn boek “Overlevingsgids voor hoogsensitieve personen” welke waarden wij hebben bij sensitiviteit en hoe het ideaalbeeld hierover uit de maatschappij (die vervolgens uitvergroot geprojecteerd wordt door de media) juist voor mannen heel schadelijk kan zijn.
Het lijkt er op dat er zoveel aandacht naar het vrouwelijk ideaalbeeld gaat vanwege de vrouwenemancipatie en de nog steeds heersende opvatting dat vrouwen beschermd moeten worden, dus ook voor dit probleem. Erg jammer dat het hier enkel bij blijft. Het zou nuttig zijn wanneer er een mannenemancipatie zou plaats vinden in de maatschappij. De enkele voorzichtige verschuivingen dat mannen wel hun emoties mogen tonen worden vaak niet serieus of enigszins met een knipoog gebracht en worden er labels als “metroseksueel” of “homoseksueel” aan gegeven. Er jammer, want daar heeft het niks mee te maken.
In de media zien we de vrouw en de man geprojecteerd worden met “borsten en spieren”. Om de borsten maken wij ons nu erg druk, om de spieren nog niet. Wij geven wel de media de schuld als een jongevrouw onzeker bij een plastische chirurg zit voor een borstvergroting, maar amper wanneer een jongeman bij de sportschool aan het pompen is om maar zoveel mogelijk te lijken op al die mannelijke modellen in de media. Nee, dan vinden wij hem hoogstens een narcist, maar wijzen wij amper naar de media. Zo ook in de discussie bij Pauw en Witteman. De man en de mannelijke ideaalbeeld geprojecteerd door de media bleven buiten beschouwing. Sterker nog.. er zijn ook mensen die het aanleren en aanmoedigen van het mannelijk ideaalbeeld bij jongens juist willen stimuleren. Alleen vanwege het feit dat het “goed zou zijn” voor de ontwikkeling van jongens. (sorry docent Blogmania, ik kan me hier totaal niet in vinden)
Helaas. Hoewel Hanneke Felten een goed punt heeft over de beeldvorming van jongeren door de uitvergrote oude conservatieve waarden in de media, doet ze de redactie van Pauw en Witteman de helft van de jongeren (de jongens) te kort door zo’n sterke feministische eenzijdige standpunt in te nemen in het programma naar voren te laten komen. Ik hoop dat onder andere ook de overheid (zoals het Ministerie OCW) dit inziet en het thema niet zo eenzijdig belicht laat zoals gisteren bij Pauw en Witteman het geval was. Misschien is het dan toch eens tijd voor een mannenemancipatie. Maar of dat zo snel mogelijk is in een maatschappij die zo sterk nog gedomineerd wordt door het mannelijk ideaalbeeld (met nadruk op het ideaalbeeld en niet de mannen) is maar de vraag. Immers, nog steeds hoor je nog zo vaak: Als je als vrouw fulltime wilt werken, ben je een slechte moeder en als je als man deeltijd wilt werken ben je niet ambitieus genoeg en een watje.
Ik zou alsnog graag willen weten hoe Hanneke Felten denkt over het mannelijke ideaalbeeld in de media en de mogelijke gevolgen daarvan (voor zowel mannen als vrouwen).
Ondertussen heeft Hanneke Felten haar reactie gegeven in de onderstaande berichten. Een mooi voorbeeld hoe snel dat tegenwoordig kan gaan met de hedendaagse (sociale) media. In dialoog en discussie gaan met iemand die je op tv hebt zien spreken is nog nooit zo laagdrempelig en makkelijk geweest.

Hallo,
Wat geweldig dat je in deze discussie mengt! En je hebt helemaal gelijk: het gaat zeker niet alleen om een stereotiep vrouwbeeld dat uit de media naar voren komt, maar ook om een zeer sterotiep (en ouderwets) manbeeld! In de onderzoeksrapporten (kun je vinden op http://www.movisie.nl) wordt hier ook aandacht aanbesteed. En de minister heeft dit goed opgepikt; hij beloof meer aandacht voor jongens. Daar zijn wij vanuit MOVISIE erg blij mee; zoals ook al uit een eerder onderzoeken en projecten naar voren is gekomen is deze aandacht volgens ons, hard nodig!
Inderdaad jammer dat we weinig vrijdagavond bij Pauw en Witteman hebben gesproken over jongens. Het grootste gedeelte van de discussie bedroeg schoonheidsnormen voor meisjes terwijl natuurlijk veel meer te vertellen was. De tijd is enorm kort en voor je het weet is het al voorbij… Ik had graag nog even doorgepraat! Als het goed is komt er vandaag een stukje op de site van Pauw en Witteman waarin ik nog een paar korte punten aanstip die vrijdagavond nog graag had willen belichten.
Graag blijf ik op de hoogte van je initiatieven rondom mannen – en jongensemancipatie!
Keep up the good work!
Met vriendelijke groet,
Hanneke Felten
MOVISIE
Hoi Hanneke,
Ik ben blij dat jullie bij MOVISIE het complete plaatje dan niet uit het oog hebben verloren en dat de minister Plasterk dit goed oppikt. Ik was er even bang voor dat het dezelfde eenzijdige discussie zou worden, zoals die altijd gevoerd wordt.
Toch heb ik nog de vraag wie nou werkelijk het onderwerp van het gesprek bepaalde. Had je daar zelf ook inspraak in? Tegenover je zat Rob Heilbron van lingeriemerk SAPPH, dus ik kan me voorstellen dat de discussie dan snel gaat over het ideaalbeeld van de vrouw. Aangezien jij voornamelijk aan het woord was over het onderwerp heb ik mijn aanvulling op de discussie vooral richting jou geschreven. Echter zou had ik de kritiek misschien beter richting Pauw en Witteman moeten geven als zij werkelijk op deze manier de inhoud van de discussie bepaald hadden. Kleine wijziging is achteraf wel op zijn plaats.
Ik zal jullie onderzoek dan eens nader doornemen, zodat ik een volledig beeld heb van jullie onderzoeksresultaten.
Bedankt voor je reactie. Is zeer gewaardeerd! Succes verder met alle onderzoeken en initiatieven!
Jeroen,
Ik ben het helemaal met je eens. Zelf opgegroeid met de ideaalbeelden van de jaren 50 constateer ik dat er (terecht) wel veel aandacht was en is voor het beeld van de vrouw, die z’n uitwerking niet heeft gemist, maar dat er feitelijk niet veel veranderd is in de verwachting die we van mannen/jongens hebben. Er zijn wat uitzonderingen -de luchtjes-industrie heeft de soort ontdekt als markt, en er zijn veel verplegers- maar als je meldt een dag minder te willen werken omdat je voor je kinderen wilt zorgen is er vooral onbegrip. Ik concludeer nu dat er in m’n studie MediaCoach NOMC (http://www.nomc.nl) er ook meer aandacht was voor meisjes dan voor jongens. (ana-sites, sex-afspraken na chatten, …). Goed dat je dit punt nog even in de spotlight zet.
Je vat mijn punt heel mooi samen, Johannes. Vooral je punt over een dag minder willen werken vind ik sterk. Zoals ik ook al zei “als je als vrouw fulltime wilt gaan werken, ben je een slechte moeder en als je als man deeltijd wilt gaan werken ben je niet ambitieus en een watje.”
Als we bij de opleiding Mediapedagogiek hebben over seksualisering van de media, dan kwamen we ook vaak uit op de presentatie van het vrouwelijk ideaalbeeld en pro-anna sites. Het mannelijk ideaalbeeld vind ik vaak te veel onderbelicht.
Je hebt het daarbij ook over de parfum-industrie voor mannen, maar kijk eens hoe ze daar de man in de reclame presenteren. Juist… zie je nog steeds het oude conservatieve ideaalbeeld. Het gaat ook niet enkel over het uiterlijk, maar ook over het gedrag en hoe een man zich zou moeten gedragen. Dit is meestal wat meer op de achtergrond (zoals bij soaps, series en films), maar kan veel jongens/mannen ontzettend onzeker maken als ze er niet aan kunnen voldoen. Daarbij krijgen ze met de opvoeding vaak mee dit soort gevoelens vooral niet te uiten. Waarschijnlijk is het daarom wat minder ten sprake.
Hoe is trouwens die opleiding van MediaCoach bevallen? Gaat het daarbij vooral om de gevaren (zoals je die noemt) of ook om de kansen van nieuwe media?
[...] in het teken van media en de identiteit van jongeren. Naar aanleiding van mijn post over het mannelijk ideaalbeeld in de media ben ik gevraagd om te spreken aka TED-talk te houden over de mogelijke gevaren en gevolgen van de [...]