Mediaeducatie; het nut van nieuwe media en de “arrogantie” van oude media
Geschreven op: February 16th, 2009 | door: Jeroen | in: media en technologie, mediapedagogiek, mediawijsheid, onderwijs, social media | Tags: Alle slechte dingen zijn goed voor je, blogkermis, boek, digitale geletterdheid, geletterheid, internet, internet / web 2.0, leren, lezen, mediapedagogiek, mediawijsheid, nieuwe media, onderwijs, Steven Johnson, vooroordeel | 15 reacties »
Via Twitter kwam ik op de blog terecht van @essen2punt0 en via daar naar een blog genaamd Astrids Scribbles. Daar werd ik verwezen naar een blogpost over de waarde van klassieke media, de verpaupering door nieuwe media en hoe slecht het wel niet gaat met onze jongeren die opgroeien met deze media. @essen2punt0 had al uitgebreid gereageerd op deze blogpost vol vooroordelen over nieuwe media. Toch wil ik zelf ook even een duit in de zak doen, want “mijn broek zakte me bijna af” na het lezen van de post van Astrid en het brengt een aanleiding om na te denken en te discussiëren over de rol van internet op school en in mediaeducatie.
Met de meeste stellingen kan ik het niet zo mee eens zijn. Want wat kunnen we kort samengevat halen uit de blogpost van Astrid? Als ik alles zo zou moeten geloven dan lijken onze jongeren lui te worden door de nieuwe media als het internet. Deze “nieuwe media” (in het geval van haar blogpost het internet), die geen diepgang kennen, waarmee jongeren alleen maar knippen en plakken, die totaal geen informatie kunnen interpreteren afkomstig van het internet, jongeren lijken dom te worden door het internet en alleen “klassieke oude media” zouden onze jongeren nog kunnen redden. Het geheel komt op mij wat paniekerig over. Het zijn vergelijkbare argumenten die men ook gaf over deze “klassieke oude media” toen deze nog als “nieuwe media” werden beschouwd. Lezen maakte je dom en je raakte er door geisoleerd, strips waren slecht voor je hersenen en televisie zou de families in het land uit een laten vallen en iedereen zou nog alleen als zombies voor een scherm zitten, zei men vroeger. Eigenlijk zou de wereld allang vergaan moeten zijn… dus klopt deze scenario dit keer wel? Ik neem wat stellingen onder de loep.
Het is inmiddels wetenschappelijk bewezen…dat leerlingen het niet zo nauw nemen met het kritisch beoordelen van de informatie die zij gebruiken voor werkstukken of onderzoeksverslagen. Ze zijn in de veronderstelling dat internet de waarheid is en kijken niet verder dan de eerste 10 hits: een ranking, die gebaseerd is op populariteit. En de stelling hoe populairder, hoe betrouwbaarder gaat voor het internet helaas niet op.
Amerikaanse WO I propaganda; "oude klassieke media"
Zo’n beetje de enige bewering die met wetenschappelijk onderzoek wordt geprobeerd te onderbouwen. Je kan je afvragen hoe dat onderzoek is gehouden, maar laten we eens aannemen dat dit onderzoek de “waarheid” spreekt. Wat schieten we er dan mee op? Juist.. vrij weinig. Het is oud nieuws. De bewering dat alleen leerlingen alles op het net als “waarheid” aannemen is ook niet helemaal correct en durf ik wel ter discussie te stellen. Volwassenen doen het immers ook vaak genoeg. Sterker nog; toen in de vorige eeuw een Amerikaans radiostation de berichtgeving gaf dat het land onder aanval lag van buitenaardse wezens, was vrijwel het hele land in rep en roer. Vol verbazing zag het radiostation dat vrijwel iedereen geloofde wat uit dit doosje kwam, voornamelijk ook volwassenen. Dus wat is er nou veranderd vergeleken met de “oudere klassieke media”? Vrij weinig. In de jaren ’40 van de vorige eeuw namen verschillende partijen dankbaar gebruik van de eenzijdig massacommunicatie die de media kon uitzenden over een volk. Iedereen heeft in de geschiedenislessen vast wel geleerd over de propagandamachines van oa Hitler, Stalin, maar ook onze eigen “westerse wereld”. Deze “klassieke oude” media werd als de enige waarheid geslikt door vrijwel het hele volk. Nu zijn de propagandamachines uit de Tweede Wereldoorlog misschien wel een extreem voorbeeld, maar laat het duidelijk zijn dat deze “klassieke oude media” met hun eenrichting massacommunicatie en “auteursrechten” ook lang niet altijd de waarheid spreken en de “diepgang” hebben zoals wordt beweerd. Ik kan dus ook wel gaan zeggen dat de oudere generatie het niet zo nauw neemt/nam met het kritisch beoordelen van informatie via deze “oude klassieke media”. Wat in een onderzoeksrapport staat, is gelijk de waarheid, zonder te kijken naar de onderzoeksmethodes en contexten waarin het is uitgevoerd. Of zoals sommige mensen uit de generatie van mijn opa zouden zeggen “Het is zo, want het was op tv!“. Het zelfde zeggen sommige mensen zelfs nog steeds over de krant. In de bewering dat jongeren informatie uit de nieuwe media niet goed kunnen beoordelen zit wat in, maar dat is geen nieuws en je kan daar de “nieuwe media” niet de schuld van geven en daarmee kom ik tot het volgende punt.
Docenten doen hun best…om leerlingen uit dat spoor van internet te trekken. Maar als ze eisen dat leerlingen gedegen onderzoek doen en de achtergronden van hun internetinformatie opzoeken, stuiten ze op een muur van weerstand. Wanneer docenten vervolgens wijzen op die klassieke media en die leerlingen confronteren met de kwalitatieve resultaatverschillen, gaat er vaak een wereld voor hen open.
Hier gaat het dan ook fout, naar mijn idee. Docenten moeten niet proberen “de leerlingen uit het spoor van het internet te trekken.” Het onderwijs (en daarmee ook de docenten) moet eens zijn verantwoordelijkheid nemen en leerlingen leren het medium van het internet op een correcte manier te gebruiken. Dit is ook wat in het onderwijs vaak fout gaat, omdat maar weinig docenten dat kunnen. Verder dan het gebruiken van de zoekmachine Google, komen de meeste scholen dan ook niet. Daar gaat de conclusie van bovenstaand onderzoek van de Open Universiteit Nederland dan ook fout. Ik durf amper woorden als “crowdsourcing” en “wikinomics” in mijn mond te nemen, omdat men blijkbaar soms denkt dat Google alles is op het internet en het enige tool is om leerlingen mee te leren laten werken. Helaas is het internet meer dan dat en moet het in een bredere context worden gezien dan een digitaal archiefkast waarin je kan zoeken met Google. Die vergelijking moet ook niet langer worden gemaakt, omdat digitale informatie een hele andere en rijkere dynamiek heeft dan de artikeltjes in een archiefkast. Deze andere eigenschappen van informatie en hoe social software voor mediaeducatie in gezet kan worden, heb ik ook eerder behandeld in “Leren met de www-factor“. Over de zogenoemde “kwaliteitsverschillen” heb ik ook zeer mijn twijfels. De oude klassieke media bieden mij geen enkele of weinig manieren om te achterhalen hoe informatie in deze media tot stand zijn gekomen. Ik moet maar aannemen dat het artikel in de encyclopedie de waarheid spreekt en dat (bijvoorbeeld) Pluto nog steeds een planeet is. Wikipedia bied mij wel deze mogelijkheden en directe verwijzingen en kan ik zelf beter beoordelen wat de waarde is van een artikel. De vele ingebouwde feedbackloops in de tweezijdige nieuwe media kunnen zo zeer waardevol zijn. Dat is een informatievaardigheid voor nieuwe media die leerlingen zouden moeten leren. Het is te kortzinnig om te beweren dat de informatie in de “klassieke oude media” meer diepgang zou hebben en nauwkeuriger is dan de “nieuwe media”. Elk medium heeft zo zijn sterke en zwakke punten en de een is niet perse beter dan de ander. Gebruik ieder medium en tool waar het sterk voor is. Daar hebben niet alleen de jongeren een hoop in te leren. Je slaat ook geen spijkers in de muur met een zaag, omdat je daar toevallig mee bent opgegroeid.
De docent
Je kunt natuurlijk een principiële discussie voeren over de vraag óf er sprake is van een probleem. Als docenten de achteruitgaande kwaliteit van de knip-en-plak verslagen accepteren, dan zijn we klaar. Of moeten we docenten (blijven) aanspreken op hun verantwoordelijkheid?
Dit lijkt me nu dan ook zeer duidelijk. Als antwoord op de laatste vraag: Nee, het onderwijs moet zelf eens de verantwoordelijkheid nemen en deze nieuwe media op een juiste en kritisch constructieve manier integreren in hun mediaeducatie. Niks doen en maar klagen over de jeugd is de manier om het niveau van het onderwijs naar beneden te halen.
De leerling
Er groeit een generatie op die de alternatieven van internet niet kent en niet weet welk medium je voor welk doeleinde gebruikt. Lopen zij ‘schade’ op als ze dat niet meer leren? Waarin zit die schade? En hoe zouden we ze dat weer kúnnen leren?
Een groot woord om te beweren dat deze generatie geen alternatieven kent van het internet. Natuurlijk kennen ze die wel. De vraag is of ze die gebruiken of überhaupt willen gebruiken. Ook een grote bewering om te zeggen dat ze niet weten welk medium ze moeten gebruiken voor welke doeleinde. De “oudere generatie” weet het soms nog slechter, als ik het aanbod voor allerlei cursussen, opleidingen en websites bekijk over hoe om te gaan met al deze media en middelen en de grote stroom van informatie. Je kunt dan ook zeggen dat de jongeren lui zijn, maar ik zou het net als @essen2punt0 liever “slim” willen noemen. Immers gaat het straks in de toekomst niet om “harder werken”, maar om “slimmer werken” als ik mensen als Martijn Aslander mag geloven (wat ik dus ook doe). Het is een kwestie van balans tussen snel en vluchtig lezen en diep en nauwkeurig en kritisch lezen. Ben je alleen het laatste aan het doen, dan zie je namelijk geen patronen en structuren meer en mis je ook zaken. Dat is de “schade” die we oplopen als we de ouderwetse arrogantie behouden.
Kortom; welke waarde moeten we geven aan de blogpost van Astrid? Net als @essen2punt0 het vermelde, deed het me denken aan werkelijk alle mogelijke clichés die over elk nieuw media in de loop van de geschiedenis is gegeven. Cliches zoals ze ook zijn verwoord door Steven Johnson. Ook ik neem dan even zijn filmfragment “if books came after games” op in deze blogpost. Vergaat de wereld dan binnenkort en veranderen onze kinderen in luie mensen door de nieuwe media? Nee hoor! Geen reden tot paniek. Niet zolang het onderwijs zijn verantwoordelijkheid en de wens van het Ministerie OC&W opneemt om mediaeducatie een waardige plaats te geven binnen het curriculum. Nieuwe media verdienen daar hun eigen verdiende plaats en meerwaarde in en moet verder gaan dan “zoeken via Google” en “pas op voor enge mensen op MSN“. Dankzij de nieuwe media kan ik juist veel beter informatie interpreteren dan enkel de “klassieke oude media” aka de krant of een enkel boek of artikel. Ik heb een veel groter “holistisch” perspectief op de “werkelijkheid” door de nieuwe media, integendeel bij “klassieke oude media” die te fragmenteert is, te beperkt en zo nu en dan ook te kortzinnig. Zit ik dan alleen maar achter een scherm? Nee hoor,.. regelmatig lees ik ook gewoon een boek of een krant of kijk ik naar de televisie. Crossmediaal noemen ze dat. Want er is geen sprake van “oude” en “nieuwe” media. Er zijn geen twee kampen. Er is gewoon “de media”.
Over een ding zijn we het denk ik wel eens. De jeugd moet leren om informatie uit nieuwe EN oude media goed te kunnen interpreteren. Ik hoop dan ook dat de mediacoaches in Nederland de nieuwe media hun waardige en verdiende plaats geven en niet telkens wordt afgedaan met “eng”, “boe” en “slecht” zoals ik dus wel vaker lees. Om dan de vraag van @essen2punt0: te beantwoorden: Nee, we kunnen onze ouderwetse arrogantie niet langer veroorloven. Geef de nieuwe media de plaats in mediaeducatie die het werkelijk verdient.
Op het moment ben ik met een middelbare school daar hard mee aan het werk. Zij zien dat mediaeducatie met internet verder kan en moet gaan dan zoeken via Google en daar help ik hun graag bij. Samen bouwen we dan ook aan een volledig en eigentijds mogelijk traject voor mediaeducatie met respect voor elk medium en hun gebruikers, ook de nieuwe media.
Verder sluit ik me ook aan bij de post van @essen2punt0. Ook zeker de moeite waard om er eens naast te leggen. Want het is inderdaad heel spannend… om anders te denken.
edit: ook sluit ik me aan bij de post van Moqub
: 
Dag Jeroen,
Bedankt voor je bijdrage aan het eind van m’n blogkermis. En je windt er geen doekjes om heen, je bent het niet met de stellingen eens. Dat mag, daar zijn het stellingen voor.
Wat ik wel een beetje jammer vind, is dat je me woorden in de mond lijkt te leggen die ik volgens mij niet heb gebruikt of in ieder geval niet bedoelde te gebruiken. Ik spreek nergens over ‘nieuwe media’, omdat ook ik vind dat dat een achterhaalde term is. Dat jongeren verziekt of zelfs domme zombies zouden worden, vind ik wat kort door het bochtje qua samenvatting. En van paniek is volgens mij ook niet echt sprake.
Hoe dan ook, kom nog eens langs op de slotronde, en ik hoop dat je broek weer op de plek zit waar hij hoort.
Dag Astrid,
Maak je maar geen zorgen. Ik heb de riem goed vast getrokken
. Over de term “nieuwe media”; je noemt wel de “klassieke media” en “geprinte media”. Als tegenhanger gebruik ik dan “nieuwe media”, zoals ook essen2punt0 deed. Blijkbaar had ik de term eerder van haar over genomen.
De gedachte dat nieuwe media de jongeren verziekt of tot luie domme zombies maakt, is wel vaak het gene wat ik in dergelijke discussies proef. Je noemt ze wel lui ten gevolge van het internet. Dat vind ik net zo negatief. Maar ik zal voor de volledigheid er nog bij zetten dat het mijn eigen interpretatie is. Ik wou vervolgens wel een paralel trekken naar Steven Johnson.
Ik ben benieuwd naar de slotronde en wat er uit komt. Misschien kan ik er dan nog eens op terug komen. Tot nu vind ik internet (de nieuwe media oa) onderschat en misplaatst in deze discussie. Vandaar dat ik pleit voor een waardige plek voor deze media.
Ik wacht dan de slotronde af. Het blijft immers een interessante discussie.
@ Astrid: Daarbij zette ik mijn termen ook in aanhalingstekens en verwijs er naar met woorden als “lijkt”. Daaruit kan je ook halen dat het mijn interpretatie is.
Daarnaast heb ik de term “domme zombies” willen gebruiken in de verwijzingen naar wat men vroeger over de televisie zei en niet naar jouw artikel.
Ik hoop dat het nu dan wat duidelijker is. Ik zal de volgende keer dan wat oppassen met dergelijke termen.
Mijn excuses dat ik me wat heb laten gaan in mijn “krachttermen” en heb doen laten lijken dat jij het zo zou hebben geschreven. Dat was niet helemaal mijn bedoeling. Ik heb het her en der wat aangepast en anders verwoord en aantal dingen toegelicht. Ook ik leer daar weer van om betere teksten te schrijven.
Toch blijf ik bij mijn standpunt en gelukkig vond je dat niet erg. Het is ook een onderwerp wat een discussie waard is. Ik hoop dus dat je er nog wat aan had en ik snel het slotwoord mag zien. Succes!
Scherpe post! Soms net iets te dicht langs dezelfde fanatieke kant die jij juist bij Astrid ziet, maar wel een post die in ieder geval stof tot conversatie geeft. Dat is ook wat een goede kermisexploitant weet uit te lokken is mijn idee: discussie en vooral nog stof voor heel heel veel verjaardagen.
Ik ben buitengewoon benieuwd naar de school (en je programma) om leerlingen en docenten mediawijs te krijgen. Vertel! Doe je dat voor je studie of is het voor een project bij een werkgever?
@essen2punt0
Ik wou graag wat tegenwicht bieden tegen dergelijke zaken die ik hoor over internetgebruik door jongeren. Uiteraard ligt de waarheid ergens in het midden. Die zoek ik dan ook op. In mijn vorige blogpost ging ik even in op de minder leuke dingen die gebeuren in de school met nieuwe media.
Aan het mediatraject waar ik aan meewerk ben ik dan ook hard aan het nadenken. Informatievaardigheden waar Astrid oa over schreef zal zeker daar een deel van uitmaken, maar dan gaat het op den duur wel wat verder dan enkel zoeken via Google of tekstjes lezen op een website.
Misschien wil je eens meedoen met een brainstorm over dit onderwerp? Daar is vast wel iets voor op te zetten, desnoods iets in de vorm van een wiki. Ik wil er nog het een en ander over schrijven om dit vorm te kunnen geven. Alle feedback is dan welkom. Ik richt me wel op het gebied van online media als uitbreiding op hun bestaande leertraject.
Ik doe dit in kader van mijn voltijdse masterstudie bij mediapedagogiek aan het Kenniscentrum Pedagogiek in Zwolle. Ik hoop in de toekomst dit ergens bij een werkgever kwijt te kunnen en me met mediaeducatie bezig te kunnen houden. Ook als je daar iets voor weet ben ik altijd bereid om te luisteren. Het is nooit vroeg genoeg om je te oriënteren.
Mooi uitgelegd en genuanceerd. En ik ben net zo geïntereseerd in je school als Essen. Je zult een goeie feedbacker aan haar hebben.
Minder ‘klassieke’ artikelen van mijn hand vind je trouwens in het nieuwe vakblad Mediacoach. Suggesties voor onderwerpen, of eigen artikelen, zijn van harte welkom!
Dank je Astrid. Ik wist niet dat er ook al een vakblad was over de mediacoach en mediawijsheid. Ik zal het gaan volgen. Voor suggesties weet ik je nu te vinden
.
Is het nog gelukt met het slotstuk?
Jij ook bedankt voor je reacties.
Het tweede nummer van Mediacoach is net uit. Ik verwijs daar in een artikel naar allerlei 2.0 mogelijkheden voor het onderwijs. De genoede voorbeelden vind je hier. Deze delicious gaan we straks voor alle genoemde websites in het blad gebruiken. Helemaal van deze tijd dus
De slotronde kost wel even tijd. Ik hoop het dit weekend of begin volgende week te kunnen afronden. Hou Scribbles in de gaten!
Dank je Astrid,
Ik begin nu wel wat nieuwsgierig te worden. Waren de stellingen van de blogkermis waar ik stevig op in haakte echt jouw mening? Of was het bedoeld om discussie uit te lokken, zoals Essen dat al zei. Want ik zie je nu wel mooi gebruik maken van de nieuwe media en het lijkt wat haaks te staan op de blogpost waar ik met bovenstaand verhaal op inhaakte, als je snapt wat ik bedoel. Mijn beeld en indruk verandert er nu wel wat mee.
Als het je bedoeling was om discussie aan te wakkeren en stof tot nadenken te geven en te winnen, dan is het je dus wel goed gelukt
.
Van allebei een beetje, Jeroen
)
De inhoud kwam tot stand nav een discussie tijdens de redactieraad van mediacoach. Om input te krijgen voor een mogelijk vervolgartikel heb ik mijn blogkermis aan dat thema gewijd. Ik sta wel achter de ‘mening’ van mijn post, maar ik stel ook gelijk een heleboel vragen. Die ik volgens mij echt open laat en die wat mij betreft ook echte vragen zijn. (en ik heb altijd geleerd dat je geen domme vragen kunt stellen
Maar ik wil er nog wel een derde ingrediënt aan toevoegen en dat heeft eigenlijk heel toepasselijk met mediawijsheid te maken. Naar mijn idee heb jij als lezer, na het lezen van de post van Essen en je ‘gekleurde’ mening daarover, mijn post met een ‘ingekleurde’ bril gelezen. Alsof je alleen die ene invalshoek zag en door je verontwaardiging daarover ‘verblind’ was voor de algehele toon van mijn post.
Ik wil hiermee zeker geen waardeoordeel over jouw reactie uitspreken of je ergens van beschuldigen ofzo. Het is een observatie, een gevoel dat ik kreeg toen ik je post las. En ik realiseerde me ineens dat meerdere kermisklanten vaak inhaakten op wat ze al bij anderen hadden gelezen, tenminste ik meen dat in de reacties te herkennen. Alsof ze al met die bril mijn post hadden geanalyseerd. En dat zegt iets over mensen, over hoe wij met z’n allen omgaan met teksten, meningen, interpreteren en ons eigen aandeel in dat proces. Interessant, vind ik zelf. Dat leert mij hoe belangrijk het is je idee duidelijk te formuleren en hoe groot je rol als lezer is bij het interpreteren/verspreiden daarvan.
Maar hiermee loop ik een beetje vooruit op m’n slotcarrousel, dus niet verder vertellen!
Daar heb je een heel goed punt Astrid. Dat heet ook wel “priming” in de (media)psychologie en ja.. dan ben ik “geprimed” op bepaalde dingen vanuit een bepaald perspectief. Als ik van de voren een blogpost lees die dan verwijst naar de jouwe geeft dan nog een extra laag daar op aan. Echter speelt dat overal af en is dat bij iedereen ten sprake, bij mij, bij jou en alle andere mensen. In de mediapsychologie wordt er ook vaak gewezen naar de invloed van de volgorde van bv een reclameblok. Je wordt gekleurd door de clips en spots die je vlak voor een bepaalde inhoud ziet.
In een hyperconnected media als het internet dat als een idioot van het ene naar het ander verwijst, brengt dat in een veel grotere context. Je komt dan dicht bij het verhaal wat wij bij het vakgebied mediafilosofie behandeld hebben, namelijk de hyperreality, een term van de filosoof Jean Baudrillard. Namelijk dat wij door alle verwijzingen, alle simulaties en alle simulacra (simulaties van simulaties) de grip op de werkelijkheid verliezen. Maar het brengt ook veel goede en mooie dingen. Ik had je anders niet zo snel gevonden als ik een ander medium gebruikt had.
Ik vind deze punten wel goed aansluiten op jouw verhaal en daarmee leg ik weer een aantal links in mijn eigen hersenen en kennis. Je hebt dan ook een sterk punt te pakken. Dat brengt ook weer stof tot nadenken. Misschien weer een nieuwe blogpost waard. En zo leren we weer collectief van elkaar, ook al zijn we het niet altijd met elkaar eens. Dat kan ook leuk zijn
Daar ben ik je dan ook dankbaar voor.
Heel mooi! Komen we aan het eind toch nog in de poffertjeskraam samen
Deze mediafilosofie (en communicatietechniek?) vind ik dus heel interessant. Waarom doen mensen wat ze doen, hoe worden ze gemanipuleerd of beïnvloed… En ja, daar ben ik net zo gevoelig voor als ieder ander. Fijn dat je me dus toch nog gevonden hebt, het geeft een leuke draai aan de kermis!
Wat heerlijk om een hele dag studiebijeenkomst te hebben gehad en dan bij terugkomst zo’n uitgesponnen gesprek aan te treffen op je blog.
Ik heb zelf niet zo heel veel bij de andere bloggers gekeken en ben heel driftig vooral mijn mijn eigen observaties aan de slag gegaan. Daaarom ook maar een link naar een andere blogger in dit geheel. Maar natuurlijk is het wel zo dat ik gekleurd ben door mijn eigen ervaringen, achtergrond en ook de media die ik zelf volg.
Ik ga graag een brainstorm met je aan! Je zit in zwolle toch? Wie weet valt er binnenkort eens wat te combineren voor me.
@Astrid: wat is je delicious account mooi geworden! Enne.. zo’n poffertjeskraam kost echt veel tijd. Dus ik wacht rustig af tot die lekkere poffertjes echt gaar zijn. Take your time!
@Essen: bedankt, enne… dat gaat goedkomen met die poffertjes
@Essen: Ik zit in Zwolle inderdaad. We kunnen vast wel een keer wat regelen. Ik wil in ieder geval nog een wiki in de lucht knallen die ik als open omgeving voor mijn schoolproject wil inzetten. Als ik daar zover mee ben, dan geef ik je wel de link
.
Zit jij ook de buurt van Zwolle? Misschien is het ook wel een idee om iets te organiseren voor onze hele klas (9 personen). Daar denk ik dan nog wel even over na als je wilt.
@Astrid: Ik houd jullie Delicious account wel goed in de gaten.